Lời hứa bên dòng Krông Nô - Báo Giáo Dục & Thời Đại

Chính ký ức ấy đã dẫn đường cho Đội K51 tìm thấy hài cốt liệt sĩ Y Chông Triêk, khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài nhiều thập kỷ của gia đình.

Ký ức người đồng đội mở lối tìm liệt sĩ

Hơn nửa thế kỷ sau trận đánh bên dòng Krông Nô, cựu chiến binh Y Biêng Ntơr (SN 1958) vẫn nhớ như in từng khúc sông, gốc cây và đặc biệt là nơi ông cùng đồng đội chôn cất liệt sĩ Y Chông Triêk.

Đó không chỉ là một vị trí giữa núi rừng Tây Nguyên, mà còn là lời hứa của những người còn sống dành cho người đã ngã xuống.

Theo lời kể của cựu chiến binh Y Biêng Ntơr, liệt sĩ Y Chông Triêk (SN 1952) là đồng đội cùng đơn vị H10 - mật danh của huyện Lắk trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, tiền thân của lực lượng vũ trang huyện Lắk sau này.

Cuối năm 1975, đơn vị H10 được giao nhiệm vụ truy quét tàn quân ngụy và Fulro dọc sông Krông Nô. Trong trận chiến ác liệt ấy, Y Chông Triêk bị địch bắn trọng thương, cụt hai chân rồi ném xuống dòng sông.

Ít ngày sau, người dân địa phương phát hiện thi thể nổi bên mép nước và báo cho đơn vị.

“Khi nhận được tin, tôi cùng đồng đội lập tức đến vớt anh lên. Thi thể lúc đó đã phân hủy một phần. Chúng tôi định đưa anh về căn cứ nhưng chiến sự vẫn rất ác liệt, đường rừng xa xôi nên đành chôn cất anh dưới một gốc cây ven sông”, ông Y Biêng Ntơr nhớ lại.

Ngày ấy, chiến trường còn vô cùng thiếu thốn. Không có quan tài, không có túi tử sĩ, những người lính chỉ biết dành tất cả sự trân trọng để an táng đồng đội, rồi tự nhủ sẽ có ngày quay trở lại đón anh về.

“Tôi luôn cố ghi nhớ vị trí đó. Trong lòng lúc nào cũng nghĩ sẽ có ngày đưa anh ấy về với gia đình”, người cựu chiến binh nói.

Thời gian lặng lẽ trôi qua. Những cánh rừng đã nhiều lần thay màu lá, dòng Krông Nô cũng không còn như xưa. Cuộc sống mưu sinh khiến mỗi người một nơi, nhưng lời hứa năm ấy vẫn chưa một ngày nguôi ngoai trong lòng người cựu chiến binh.

Khi ký ức gặp người chờ đợi

Trong khi người đồng đội vẫn đau đáu với lời hứa năm xưa thì ở một góc khác của xã Krông Nô, gia đình liệt sĩ Y Chông Triêk cũng chưa một ngày thôi tìm kiếm. Hai hành trình âm thầm ấy - một của đồng đội, một của người thân - kéo dài suốt hơn nửa thế kỷ trước khi gặp nhau trong một cơ duyên đặc biệt.

Suốt nhiều năm qua, bà H Vân Triêk (SN 1965, trú tại buôn Trang Yốk, xã Krông Nô) gần như dành cả cuộc đời để đi tìm người anh trai Y Chông Triêk.

Ngày anh nhập ngũ, bà mới chỉ chập chững biết đi. Đến cuối năm 1975, gia đình nhận giấy báo tử nhưng không hề biết nơi anh được an táng.

"Khi lớn lên, điều tôi mong nhất là tìm được anh để đưa về với gia đình, buôn làng", bà nghẹn ngào.

Không nhớ đã đi qua bao nhiêu buôn làng, cánh rừng hay con suối, hễ nghe nơi nào còn người từng tham gia chiến đấu ở khu vực Krông Nô là bà lại tìm đến. Có lúc hy vọng rồi thất vọng, nhưng bà chưa bao giờ nghĩ đến chuyện dừng lại.

“Tôi tin anh mình vẫn đang chờ người thân, đồng đội đến đón”, bà nói.

Và rồi, như một mối lương duyên được dẫn lối. Trong một lần người thân của gia đình dự tiệc tại buôn Rơ Cai. Câu chuyện của bà H Vân Triêk nhiều năm lặn lội đi tìm anh trai vô tình đến tai cựu chiến binh Y Biêng Ntơr.

Nghe đến tên liệt sĩ Y Chông Triêk, ông Y Biêng Ntơr lặng người. Trong ký ức, đó chính là người đồng đội được ông trực tiếp mai táng bên dòng sông Krông Nô sau trận đánh cuối năm 1975.

Ít ngày sau, ông Y Biêng Ntơr tìm gặp người đồng đội cũ là ông Y Nghe Pang Taih - người cùng tham gia chôn cất liệt sĩ năm ấy. Sau khi cùng ôn lại ký ức, đối chiếu từng dấu mốc của trận đánh năm xưa, hai cựu chiến binh quyết định tìm đến gia đình liệt sĩ rồi chủ động cung cấp toàn bộ thông tin cho cơ quan quân sự.

“Chúng tôi chỉ có một mong muốn đưa đồng đội trở về với gia đình. Hơn nửa thế kỷ rồi, anh ấy cũng cần được trở về với buôn làng, người thân”, ông Y Biêng Ntơr xúc động.

Người đồng đội giữ trọn lời hứa

Từ cuộc gặp tưởng như tình cờ ấy, cuộc tìm kiếm kéo dài hơn nửa thế kỷ đã mở sang một bước ngoặt mới.

Những thông tin do hai cựu chiến binh cung cấp được chuyển đến Đội K51, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk, mở ra hy vọng tìm lại người đồng đội đã nằm lại bên dòng Krông Nô hơn 50 năm trước.

Theo Thiếu tá Nguyễn Chí Tiến, Đội viên Đội K51, sau hơn nửa thế kỷ, địa hình đã thay đổi rất nhiều nên việc xác định chính xác vị trí phần mộ không đơn giản. Chính trí nhớ cùng sự dẫn đường của những người đồng đội cũ là yếu tố quyết định để lực lượng quy tập khoanh vùng tìm kiếm.

Hai cựu chiến binh trực tiếp đưa tổ công tác băng rừng, đối chiếu từng dấu mốc với ký ức năm xưa và lời kể của các nhân chứng, Đội K51 quyết định mở hố tìm kiếm tại vị trí được xác định.

Chỉ sau một buổi đào tìm, những mẩu xương đã hóa cốt dần hiện lên dưới lớp đất rừng. Khoảnh khắc ấy khiến những người có mặt lặng đi.

“Được đón các bác trở về, dù chỉ còn những mẩu xương, chúng tôi vẫn thấy ấm lòng. Với người lính, không ai muốn đồng đội của mình nằm lại giữa rừng sâu mãi mãi”, Thiếu tá Nguyễn Chí Tiến chia sẻ.

Sau khi được lấy mẫu sinh phẩm theo đúng quy định để phục vụ công tác xác định danh tính, hài cốt liệt sĩ Y Chông Triêk hiện được thờ cúng, bảo quản tại Ban Chỉ huy Quân sự xã Krông Nô, chờ tổ chức lễ truy điệu và an táng theo nghi thức quân đội.

Ngày chứng kiến đồng đội được tìm thấy, ông Y Biêng Ntơr đứng lặng rất lâu.

“Tôi mừng vì cuối cùng cũng thực hiện được lời hứa với đồng đội. Hơn 50 năm rồi, hôm nay anh ấy mới được trở về với gia đình”, ông xúc động.

Còn với bà H Vân Triêk, niềm mong mỏi suốt mấy chục năm cuối cùng cũng trở thành hiện thực.

Những ngày qua, căn nhà nhỏ của gia đình ở buôn Trang Yốk luôn có bà con, hàng xóm đến thăm hỏi, chia sẻ. Lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, gia đình có thể thắp nén hương cho người con đã hy sinh, dâng lên anh bát cơm nóng và gọi đúng tên người đã nằm lại giữa chiến trường.

“Gia đình chúng tôi biết ơn những đồng đội của anh, biết ơn Đội K51 và chính quyền địa phương đã không quản ngại khó khăn đưa anh trở về”, bà H Vân Triêk xúc động.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhiều cánh rừng đã đổi thay, nhiều dấu tích chiến trường không còn nguyên vẹn. Nhưng ký ức về người đồng đội nằm lại bên dòng Krông Nô vẫn được những người lính năm xưa gìn giữ như một lời hứa chưa bao giờ phai nhạt. Sự trở về của liệt sĩ Y Chông Triêk không chỉ khép lại hành trình tìm kiếm mòn mỏi của gia đình, mà còn là minh chứng rằng tình đồng đội có thể vượt qua mọi khoảng cách của thời gian, để cuối cùng đưa người đã khuất trở về với đất mẹ và những người thân yêu.

Thế Hùng