Kết nối sản xuất, tiêu thụ, xây dựng hệ sinh thái sầu riêng bền vững - Báo Tin Tức TTXVN
Ngày 16/8, trong khuôn khổ Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026, UBND tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị Diễn đàn “Kết nối sản xuất, tiêu thụ sầu riêng - Hệ sinh thái sầu riêng bền vững”.
Ông Đỗ Hữu Huy, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết, đối với ngành hàng sầu riêng - loại trái cây mang lại giá trị kinh tế lớn, tỉnh xác định phải chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp đơn thuần” sang “kinh tế nông nghiệp”, lấy chất lượng, hiệu quả, khoa học - công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo làm động lực chủ yếu. Đổi mới mô hình phát triển ngành hàng sầu riêng không chỉ là điều chỉnh sản lượng hay doanh thu, mà là đổi mới cách thức tạo ra, phân bổ và thụ hưởng giá trị; trong đó lấy người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp làm trung tâm, là chủ thể, mục tiêu và động lực.
Chính quyền tỉnh Đắk Lắk cam kết không đứng ngoài cuộc. Tỉnh sẽ chuyển mạnh từ quản lý sang phục vụ, kiến tạo; từ giải quyết phân tán sang quản trị bằng dữ liệu tổng hợp. Lấy sự hài lòng, hiệu quả sản xuất kinh doanh và sự thịnh vượng của người dân làm thước đo cuối cùng. Diễn đàn là bước đi cụ thể để hiện thực hóa các quyết sách. Đây không chỉ là nơi gặp gỡ, trao đổi mà quan trọng hơn là cùng nhận diện những vấn đề cốt lõi và tìm kiếm các giải pháp thực chất để xây dựng chuỗi giá trị ngành hàng sầu riêng bền vững, minh bạch và có sức cạnh tranh cao.
“Kết quả của diễn đàn phải được thể hiện bằng những dự án đầu tư, liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ và những hợp đồng thương mại cụ thể. Tỉnh Đắk Lắk mong muốn, thông qua diễn đàn sẽ thu hút thêm các nhà đầu tư chiến lược vào vùng nguyên liệu, cơ sở đóng gói, kiểm định, bảo quản, chế biến sâu và logistics; đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam kết nối trực tiếp với các nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối quốc tế, tiến tới ký kết các hợp đồng xuất khẩu sầu riêng ngay tại sự kiện và sau sự kiện”, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy nhấn mạnh.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho rằng, điều quan trọng nhất hiện nay là phải thay đổi tư duy: không chỉ sản xuất ra nhiều sầu riêng, mà phải sản xuất ra sầu riêng có chất lượng, có trách nhiệm, có thương hiệu và có thị trường ổn định. Nói cách khác, cần chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, lấy thị trường làm định hướng, chất lượng và hiệu quả làm trọng tâm, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực. Đây cũng là hướng đi cần thiết để nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.
“Sầu riêng Đắk Lắk hôm nay không chỉ là câu chuyện của một loại trái cây. Đó còn là câu chuyện về sinh kế của người dân, về sự liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp, về năng lực cạnh tranh của nông nghiệp địa phương và rộng hơn là hình ảnh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Để ngành hàng sầu riêng phát triển bền vững, không một chủ thể nào có thể làm được một mình. Nhà nước cần hoàn thiện cơ chế, chính sách và tạo môi trường thuận lợi. Địa phương cần tổ chức tốt sản xuất và quản lý vùng nguyên liệu. Doanh nghiệp cần giữ vai trò kết nối thị trường, đầu tư chế biến, bảo quản và xây dựng thương hiệu. Hợp tác xã cần trở thành cầu nối hiệu quả giữa doanh nghiệp và người sản xuất. Và người nông dân chính là chủ thể trực tiếp tạo ra chất lượng của sản phẩm. Khi các chủ thể cùng tham gia trong một chuỗi liên kết chặt chẽ, cùng chia sẻ trách nhiệm, lợi ích và rủi ro, ngành hàng mới có thể phát triển ổn định và lâu dài” - Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh.
Theo báo cáo đề dẫn tại hội nghị, Đắk Lắk hiện là địa phương sản xuất sầu riêng trọng điểm của cả nước. Tỉnh hiện có khoảng 44.000 ha sầu riêng, sản lượng năm 2026 khoảng 500.000 tấn. Cùng với sự gia tăng về diện tích và sản lượng, yêu cầu quản lý chất lượng và đáp ứng tiêu chuẩn thị trường xuất khẩu ngày càng cao. Đến nay, tỉnh có 280 mã số vùng trồng được phê duyệt, với diện tích khoảng 7.500 ha và 253 mã số vùng trồng đang chờ phía Trung Quốc phê duyệt. Tỉnh có 41 cơ sở đóng gói quả tươi xuất khẩu được phê duyệt, cùng 16 cơ sở đóng gói sầu riêng đông lạnh. Trung Quốc là thị trường xuất khẩu chủ yếu của sầu riêng Đắk Lắk, chiếm khoảng 70% tổng sản lượng dự kiến của tỉnh.
Bên cạnh những kết quả tích cực, ngành hàng sầu riêng của tỉnh Đắk Lắk đang đối mặt với không ít thách thức. Quy mô sản xuất tăng nhanh trong khi yêu cầu của các thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe đang cho thấy những hạn chế của cách tổ chức ngành hàng hiện nay. Từ khâu sản xuất, kiểm soát chất lượng đến tiêu thụ, các mắt xích trong chuỗi vẫn chưa tạo được sự liên kết đủ chặt chẽ. Sản xuất còn manh mún, liên kết giữa vùng trồng, cơ sở đóng gói và doanh nghiệp chưa chặt chẽ. Năng lực kiểm định tại chỗ của địa phương còn thiếu, hạ tầng kho lạnh, công nghệ bảo quản sau thu hoạch và chế biến sâu chưa đáp ứng kịp thời đà tăng trưởng sản lượng.
Tại hội nghị, đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận làm rõ các yêu cầu, tiêu chuẩn và quy định của thị trường trong nước và quốc tế đối với ngành hàng sầu riêng; công tác xây dựng, quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, kiểm định chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; đồng thời xác định rõ trách nhiệm, cơ chế phối hợp và lợi ích của từng chủ thể trong chuỗi ngành hàng. Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và hiệu quả kinh tế của ngành hàng sầu riêng, từng bước chuyển từ sản xuất và xuất khẩu sản phẩm đơn thuần sang xây dựng chuỗi giá trị, chế biến sâu, phát triển thương hiệu và mở rộng thị trường.
Các đại biểu cho rằng, cần xử lý bài toán thiếu phòng thử nghiệm kiểm định đạt chuẩn tại địa phương khiến doanh nghiệp tốn nhiều chi phí và thời gian xuất khẩu; khắc phục tình trạng hạ tầng kho lạnh và công nghệ chế biến sâu chưa tương xứng với tốc độ tăng trưởng sản lượng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ chuỗi lạnh ba tầng nhằm giảm tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch. Đồng thời, tăng cường quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) để đảm bảo chất lượng trái ngay từ vườn; siết chặt công tác thanh tra, xử lý nghiêm tình trạng vi phạm, mượn mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và gian lận thương mại; tận dụng cơ hội từ các thị trường mới; thúc đẩy liên kết thực chất giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp thông qua các hợp đồng tiêu thụ dài hạn…
Dịp này, các đơn vị cung ứng giống, tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật, ngân hàng, cung ứng vật tư, vùng trồng, thu mua, chế biến và tiêu thụ, giải pháp số hóa… tiến hành nghi thức ký kết hợp tác ghi nhớ. Đồng thời, Ban Tổ chức đã trao 9 biên bản ghi nhớ hợp tác, đầu tư, phát triển chuỗi giá trị ngành hàng sầu riêng bền vững tỉnh Đắk Lắk với tổng giá trị gần 9.000 tỷ đồng.
