Ngành cà phê hướng tới mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD - Báo Hà Nội Mới

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, với thị trường toàn cầu chuyển sang trạng thái dư cung, ngành cà phê Việt Nam đối mặt thách thức lớn: Áp lực về giá, yêu cầu tiêu chuẩn bền vững và năng lực thích ứng dài hạn.

Từ "đích đến xa" đến kỷ lục gần 9 tỷ USD

Kim ngạch xuất khẩu cà phê năm 2025 đạt hơn 8,9 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay và từng được coi là “đích đến xa” của ngành từ cách đây vài năm. Với con số này, xuất khẩu cà phê năm 2025 tăng 18,3% về lượng và gần 59% về giá trị so với năm 2024; giá xuất khẩu bình quân đạt 5.661 USD/tấn, tăng gần 40%.

Yếu tố quan trọng trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng là giá cà phê thế giới tăng cao. Trong niên vụ 2024-2025, giá xuất khẩu bình quân của Việt Nam đạt 5.610 USD/tấn, tăng tới 52,7% so với niên vụ trước. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, giá cao chỉ là điều kiện cần. Thành công đột phá của năm 2025 phản ánh rõ việc nội lực của ngành cà phê đã được tích lũy trong nhiều năm, đặc biệt thông qua chương trình tái canh cà phê triển khai từ năm 2014, cùng với sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy sản xuất, kinh doanh theo chuỗi giá trị, lấy chất lượng làm trung tâm.

Ở góc độ doanh nghiệp, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Vĩnh Hiệp Thái Như Hiệp cho biết, trong niên vụ 2025, kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp đã tiệm cận mốc 1 tỷ USD. Vĩnh Hiệp xây dựng được hệ sinh thái cà phê tương đối hoàn chỉnh, dựa trên mối liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp - nông dân - cơ quan quản lý, tập trung vào nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Thay vì chạy theo mục tiêu tăng trưởng nóng, Vĩnh Hiệp duy trì sản lượng xuất khẩu ổn định ở mức 160.000-200.000 tấn mỗi năm, phù hợp với năng lực cung ứng thực tế và các cam kết với thị trường.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc Tổng công ty Cà phê Việt Nam Đặng Hồng Tuấn cho biết, doanh nghiệp đã chủ động theo dõi sát diễn biến thị trường, kịp thời chốt bán lượng tồn kho ở mức giá cao, qua đó giúp các chỉ tiêu tài chính đều đạt và vượt kế hoạch. Riêng trong năm 2025, Tổng công ty tiếp tục triển khai tái canh cà phê với tổng mức đầu tư gần 113 tỷ đồng, dù hoạt động sản xuất vẫn chịu những tác động nhất định từ yếu tố thời tiết và thiên tai.

Bài toán phát triển bền vững

Sau năm 2025 bội thu cả về sản lượng lẫn giá, thị trường cà phê toàn cầu bước sang năm 2026 với những tín hiệu thận trọng hơn. Giá cà phê Arabica và Robusta đồng loạt điều chỉnh giảm, trong đó Robusta giảm mạnh hơn, phản ánh kỳ vọng nguồn cung toàn cầu đang gia tăng. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ triển vọng nguồn cung vụ mới. Việt Nam bước vào cao điểm thu hoạch niên vụ 2025-2026 với sản lượng dự kiến tăng khoảng 10%, đạt xấp xỉ 1,85 triệu tấn. Đồng thời, triển vọng mùa vụ tích cực tại Brazil và một số quốc gia sản xuất lớn khác đã khiến thị trường chuyển dần sang trạng thái dư cung nhẹ.

Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), sản lượng cà phê toàn cầu niên vụ 2025-2026 có thể đạt 178,8 triệu bao, trong khi nhu cầu tiêu thụ ước đạt 173,9 triệu bao. Trên cơ sở đó, Viện Kinh tế Tài chính (Bộ Tài chính) nhận định giá xuất khẩu bình quân cà phê Việt Nam trong năm 2026 nhiều khả năng giảm 10-15% so với năm trước, dao động trong khoảng 4.800-5.200 USD/tấn.

Theo các chuyên gia nghiên cứu thị trường cà phê, đà điều chỉnh giá thời gian qua không chỉ phản ánh quan hệ cung - cầu, mà còn chịu tác động từ yếu tố chính sách và tâm lý thị trường. Đáng chú ý là việc Mỹ điều chỉnh giảm thuế đối ứng với cà phê Brazil, cùng với việc Liên minh châu Âu gia hạn thời điểm thực thi Quy định chống phá rừng (EUDR).

Trong bối cảnh đó, kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam năm 2026 có thể duy trì trên 8 tỷ USD, song khả năng thiết lập kỷ lục mới là không lớn, trong bối cảnh thị trường không còn được hỗ trợ mạnh bởi yếu tố giá. Giá cà phê nội địa đã giảm đáng kể so với cùng kỳ năm trước, qua đó tác động trực tiếp đến thu nhập của người trồng cà phê.

Thách thức lớn nhất của ngành cà phê không nằm ở biến động giá ngắn hạn, mà ở những yêu cầu ngày càng khắt khe về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung khẳng định, việc Việt Nam được Liên minh châu Âu xếp vào nhóm “rủi ro thấp” trong thực thi EUDR, với tỷ lệ kiểm tra chỉ 1% số lô hàng, là lợi thế cạnh tranh quan trọng. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ được duy trì khi toàn ngành tiếp tục giữ vững kỷ luật sản xuất, bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, Phó Tổng Giám đốc Công ty Simexco Đắk Lắk Nguyễn Tiến Dũng cho biết, công ty đã xây dựng vùng nguyên liệu khoảng 50.000ha, liên kết với 45.000 nông hộ, đáp ứng yêu cầu về định vị và truy xuất nguồn gốc theo tiêu chuẩn EUDR. Sản xuất bền vững, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn không còn là xu hướng, mà đã trở thành con đường tất yếu để cà phê Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong bối cảnh giá có thể giảm, dư địa phát triển của ngành cà phê Việt Nam năm 2026 nằm ở quản trị rủi ro giá, đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển cà phê đặc sản và đa dạng hóa thị trường. Chỉ khi chuyển trọng tâm từ “tăng trưởng theo giá” sang “tăng trưởng theo chất lượng và bền vững”, mục tiêu 10 tỷ USD mới có thể đạt được.

Đỗ Minh