'Góc Tết xưa': Hồn xưa trong Tết nay ở bảo tàng Phú Yên - Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam
Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, bảo tàng Phú Yên đã tổ chức nhiều hoạt động, 'Góc Tết xưa' mang đến cho người dân và du khách những trải nghiệm văn hóa giàu giá trị, đồng thời gợi nhớ và lan tỏa hương sắc Tết cổ truyền của dân tộc được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
"Góc Tết xưa" tại bảo tàng Phú Yên được tái hiện trong căn nhà ba gian với những bức tranh ký họa đầu thế kỷ 20. Trên ban thờ gia tiên xưa cũ là mâm ngũ quả, bức hoành phi và đôi câu đối được khảm xà cừ tinh xảo. Trên bàn đặt hoa bình lay ơn và bánh-mứt Tết đặc trưng của vùng Trung Bộ. Những người lớn tuổi khi bước vào không gian này như thấy ông bà, cha mẹ đang hiện về.
Nhà báo, nhà nghiên cứu lịch sử Phan Thanh Bình rất xúc động khi đến với "Góc Tết xưa" này: "Nhiều bà con cũng như tôi cảm thấy rằng nó sống dậy những ký ức của những mùa xuân trước. Cái hồn Tết xưa nó đã thổi sinh khí vào những cái Tết hiện đại. Dù cuộc sống có phát triển đến đâu thì mỗi độ Tết đến Xuân về đều sống lại những không khí rất là náo nức, ai cũng trải lòng mình ra để đón mùa xuân mới".
Ở một góc khác của không gian Tết xưa đó là "Gian bếp của mẹ", trình diễn và trải nghiệm ẩm thực truyền thống ngày Tết. Rất nhiều em nhỏ được bố mẹ, ông bà đưa đến đây để xem, trải nghiệm và biết ông bà mình trước kia đã làm bánh-mứt Tết như thế nào; biết được những món quà Tết các con ăn ngày Tết được chế biến ra sao. Những chiếc bánh thuẫn, bánh kẹp nóng hổi, thơm phức được các bạn nhỏ chờ được các cô vớt ra khỏi chiếc khuôn đồng được đặt trên bếp than hồng để được thưởng thức. Những bông cốm trắng ngần được các cô chú làm cốm hướng dẫn các em nhỏ cách trộn đường, gừng cùng bột cốm và đưa vào khuôn và đóng hộp. Rồi đến cách làm món bánh phục linh thơm lừng mùi nước cốt dừa và bùi bùi của bột khoai hạ (khoai mình tinh) hấp chín hoặc rang thơm cùng lá dứa... Nếu như gian bếp của mẹ làm cho các em nhỏ thích thú thì những người lớn tuổi lại cảm thấy rưng rưng khi được sống lại ký ức Tết của những ngày thơ bé.
Cháu Lê Khả Di, phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk chia sẻ: "Con thích làm những món đồ ăn. Ngày tết con đến đây cảm thấy rất là nhộn nhịp, sôi động và con biết thêm những điều hay ho".
"Những bánh quê hầu như nhà nào cũng có làm. Hồi nhỏ mình chứng kiến bà má mình cũng làm như thế, thì ký ức ùa về, mình thấy nhớ quê, nhớ cái tết quê hồi xưa của bà, của mẹ mình đó, mình nhớ như in", ông Nguyễn Ngọc Minh, phường Phú Yên bày tỏ.
Trong ẩm thực truyền thống ngày Tết, có những món bánh nay không còn được các gia đình làm như mứt cà rốt, mứt khoai, mứt bí, bánh kẹp... Nhưng lại có những món ăn truyền thống được duy trì từ xưa đến nay, đó là bánh chưng, bánh tét. Giữa bộn bề ngày Tết nhưng nhiều người làm bánh đã nhiệt tình góp mặt vào không gian Tết xưa như cách để giữ lại hồn cốt văn hóa của dân tộc, của vùng đất được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Bà Mã Thị Hoa Lý, phường Tuy Hòa chia sẻ: "Bánh chưng, bánh tét, dưa món, di ai có khó khăn gì thì ngày Tết vẫn có những món truyền thống như thế. So với mọi năm cô thấy năm nay rất là nhộn nhịp, rất vui, trưng bày cũng đầy đủ, đẹp nữa".
Ông Phạm Thanh Truyền, nghệ nhân làm cốm truyền thống xã Tuy An Bắc bày tỏ: "Vui lắm, nghe cái đùng là biết Tết đã đến rồi đó. Thức cả đêm chơ, vui, mừng tết vậy".
Văn hóa truyền thống là vốn quý, được kết tinh từ những giá trị nghìn năm của dân tộc, có vị trí quan trọng trong việc hình thành bản sắc của mỗi địa phương. Ngày Tết cổ truyền luôn là dịp mà các giá trị văn hóa truyền thống được hội tụ và lan tỏa một cách mạnh mẽ. Trong các hoạt động văn hóa, văn nghệ vui xuân ở khu vực phía Đông tỉnh Đắk Lắk, “Góc Tết xưa" ở bảo tàng Phú Yên đã góp thêm những điều tốt đẹp, may mắn; gìn giữ và lan tỏa thông điệp của Tết cổ truyền cho thế hệ sau.
