Đắk Lắk siết quản lý nguồn thu lĩnh vực khoáng sản - Tạp chí Kinh tế Môi trường

Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, năm 2025, tổng số thuế phát sinh từ các doanh nghiệp này đạt 207,5 tỷ đồng, bằng 171% so với cùng kỳ năm trước; riêng qua kiểm tra tại 46 doanh nghiệp, cơ quan chức năng đã xử lý tăng thu 12,4 tỷ đồng.

Dù ghi nhận kết quả tích cực về thu ngân sách, UBND tỉnh Đắk Lắk đánh giá hoạt động khai thác, vận chuyển và tập kết khoáng sản trái quy định tại một số địa bàn có dấu hiệu gia tăng, tiềm ẩn nguy cơ thất thu thuế và thất thoát tài nguyên.

Theo UBND tỉnh, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, một số tổ chức, cá nhân có dấu hiệu lợi dụng thời điểm chính quyền cấp xã mới đi vào vận hành để thực hiện hoạt động khai thác, vận chuyển, tập kết khoáng sản trái phép. Cùng với đó, việc sáp nhập một số sở, ngành dẫn đến điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ trong quản lý nhà nước về khoáng sản, phát sinh một số khoảng trống trong công tác kiểm tra, giám sát.

Bên cạnh tình trạng khai thác trái phép, lĩnh vực này còn tồn tại nhiều rủi ro thất thu ngân sách như khai thác chưa đúng quy định, kê khai sản lượng tính thuế chưa sát thực tế, xác định giá tính thuế, doanh thu và nghĩa vụ tài chính chưa đầy đủ.

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Đề án tăng cường quản lý, chống thất thu ngân sách nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản trên địa bàn tỉnh, với nhiều giải pháp đồng bộ nhằm kiểm soát chặt hoạt động khai thác và quản lý nguồn thu.

Theo đó, tỉnh yêu cầu tăng cường quản lý giấy phép và tiền cấp quyền khai thác khoáng sản; tập trung rà soát trữ lượng, giá tính tiền cấp quyền, thời điểm nộp và quyết toán nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.

Trong hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản, các tổ chức, cá nhân chỉ được khai thác khi có đầy đủ thiết kế mỏ, báo cáo kinh tế - kỹ thuật được phê duyệt. Đồng thời, bắt buộc lắp đặt các thiết bị kiểm soát sản lượng như trạm cân, camera giám sát để theo dõi thực tế khai thác. Các hành vi khai thác vượt công suất, khai thác không đúng quy định hoặc lợi dụng hoạt động thăm dò để khai thác khoáng sản sẽ bị xử lý nghiêm.

Đối với khâu vận chuyển, tiêu thụ và kinh doanh khoáng sản, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi mua bán khoáng sản không rõ nguồn gốc, không xuất hóa đơn, trốn thuế. Khoáng sản lưu thông trên thị trường phải bảo đảm hồ sơ nguồn gốc rõ ràng; phương tiện vận chuyển đúng tải trọng và được giám sát hành trình theo quy định.

Ở góc độ quản lý nguồn thu ngân sách, ngành thuế sẽ tập trung rà soát các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao như doanh nghiệp lỗ liên tục, quy mô khai thác lớn nhưng số thuế nộp thấp hoặc có bất thường giữa sản lượng khai thác với chi phí điện, nước, nhân công.

Theo bà Hồ Thị Nguyên Thảo, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo đôn đốc và chống thất thu ngân sách nhà nước tỉnh, đề án nhằm nâng cao trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản, đồng thời tăng hiệu quả quản lý thuế đối với hoạt động thăm dò, khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp không chỉ góp phần bảo đảm hoạt động khai thác, sử dụng khoáng sản đúng quy định mà còn nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động khoáng sản.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng Thuế tỉnh Đắk Lắk cho biết, ngành thuế sẽ đẩy mạnh thu thập, xử lý dữ liệu, phân tích hồ sơ thuế để đánh giá rủi ro, phục vụ công tác kiểm tra tại cơ quan thuế và tại trụ sở người nộp thuế.

Công tác kiểm tra sẽ được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm; đồng thời ngành thuế chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương để nắm bắt sát tình hình khai thác tài nguyên, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Theo đánh giá của UBND tỉnh, việc siết chặt quản lý nguồn thu trong lĩnh vực khoáng sản không chỉ nhằm chống thất thu ngân sách mà còn góp phần quản lý hiệu quả tài nguyên không tái tạo, bảo đảm khai thác gắn với phát triển bền vững và lợi ích lâu dài của địa phương.

Văn Anh