Vỡ trận xuất khẩu nông sản tỷ đô - kỳ 3: Doanh nghiệp trốn nợ, người trồng lao đao - Báo Tiền Phong
Nhiều người trồng sầu riêng đang ôm nợ, vật vã trả lãi ngân hàng vì bị doanh nghiệp thu mua thiếu nợ...
Nợ chồng nợ
Bà Lê Thị Phượng (SN 1972, trú xã Ea Knuếc, Đắk Lắk) cho biết, ròng rã gần 1 năm qua đã ra tận Bộ Công an, Bộ GD&ĐT, Bộ Tư pháp… để tố giác, cầu cứu, thậm chí tìm về tận quê quán của các cá nhân thuộc Công ty Cổ phần ISANA (địa chỉ tại phường Từ Liêm, Hà Nội) nhằm vớt vát lại tiền nợ nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết.
Theo bà Phượng, bà đã bán sầu riêng cho bà Nguyễn Thị Thu Hương (SN 1979, trú tại phường Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk) - giáo viên Trường Tiểu học Cư Pul ở xã Ea Knuếc. Bà Hương được ISANA bổ nhiệm làm Giám đốc kinh doanh chi nhánh Đắk Lắk từ ngày 10/7/2025.
“Nhà tôi trồng sầu riêng, chăm chúng như chăm con mọn suốt 6-7 năm trời. Năm ngoái (2025) mới là vụ thu hoạch đầu tiên. Mỗi năm tiền công chăm sóc, phân bón…, chi phí trung bình khoảng 200 triệu đồng. Gia đình phải vay mượn ngân hàng để đầu tư”, bà Phượng kể rồi mở các thông báo nhắc hẹn trả nợ cho phóng viên xem.
Tiền gốc vay dự kiến 380 triệu đồng, 430 triệu đồng, 570 triệu đồng…, con số nợ kèm lãi cứ thế tăng lên từ năm 2024 tới nay khiến gia đình bà vô cùng khốn khổ. Trung bình mỗi tháng, gia đình bà Phượng phải trả tiền lãi vay từ 7-11 triệu đồng. Xem đống văn bản, giấy tờ, chúng tôi chợt khựng lại khi thấy tờ bệnh án của Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng ghi bệnh nhân Lê Thị Phượng được chẩn đoán bị ung thư nội mạc tử cung, giai đoạn I.
Đang phấn khởi khi mùa vụ đầu tiên năm 2025, cả 2 vườn sầu riêng của gia đình bắt đầu cho hoạch, diện tích 8 sào, sản lượng 17 tấn. Chỉ vì nghe tiếng bà Hương là giáo viên dạy tại địa phương, giám đốc kinh doanh của chi nhánh Đắk Lắk của ISANA nên gia đình bà Phượng ký hợp đồng thu mua với ISANA.
“Ngày 17/7/2025, Đặng Duy Hưng (Tổng giám đốc ISANA) và Mai Văn Tuấn (cùng SN 1992, Giám đốc nhà máy ISANA - KCN Tâm Thắng, tỉnh Lâm Đồng) cùng Nguyễn Thị Thu Hương đã đến liên hệ, thỏa thuận với gia đình tôi ký hợp đồng thu mua sầu riêng, cam kết giá cao hơn giá thị trường tại thời điểm thu hoạch 6 giá đối với loại A, 3 giá đối với loại B, và 1 giá đối với loại C, đặt cọc 50 triệu đồng. Thời hạn thanh toán chậm nhất 15 ngày sau khi thu hoạch. Kết thúc vụ sầu riêng 2025, gia đình tôi đã thu hoạch, bàn giao cho các đối tượng nêu trên tổng cộng 15,6 tấn, tổng giá trị hơn 1 tỷ đồng. Do cắt và bàn giao nhiều đợt nên đợt đầu tiên phía công ty đã thanh toán cho gia đình tôi tổng số 385 triệu đồng, còn thiếu 644 triệu đồng”, bà Phượng kể.
Theo bà Phượng, sau khi quá hạn 15 ngày theo hợp đồng, gia đình bà liên hệ yêu cầu công ty thanh toán nốt khoản nợ còn lại. Thời gian đầu, các đối tượng trên hứa hẹn ít ngày sau sẽ trả, nhưng sau đó cắt đứt liên lạc. Gia đình bà Phượng tìm đến chi nhánh, văn phòng đại diện, nơi cư trú mới biết các đối tượng đã trả lại mặt bằng, đi đâu không rõ.
“Sau khi nhờ các mối quan hệ xác minh, tìm hiểu, được biết số sầu riêng của chúng tôi đã được các đối tượng xuất bán sang Trung Quốc và thu tiền về nhưng không thanh toán cho chúng tôi”, bà Phượng bức xúc.
Theo bà Phượng, ngoài bản thân bà, còn có hơn 30 hộ dân ở xã Ea Knuếc và các xã lân cận cũng bị các đối tượng trên sử dụng thủ đoạn tương tự để “chiếm đoạt” số tiền sầu riêng trị giá hơn 50 tỷ đồng. Trong đó, có hơn 10 người đã làm đơn cùng đợt cuối năm 2025 với bà Phượng, một số hộ khác đã gửi đơn đến tòa án.
“Thời gian đầu, khi còn liên lạc được, thấy chậm trả tiền, chúng tôi dọa sẽ gửi đơn tố giác tội phạm đến công an thì các đối tượng này còn lớn tiếng thách đố và nói rằng có tố giác ra Hà Nội thì cũng không làm được gì vì bọn chúng đều quen biết hết những người có chức vụ trong cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát”, bà Phượng nói. Theo bà, đơn tố giác các cá nhân trên đang được Công an tỉnh Đắk Lắk thụ lý xác minh, điều tra.
Các trường hợp tương tự
Theo tìm hiểu của phóng viên Tiền Phong, không ít trường hợp bán sầu riêng cho ISANA lâm tình cảnh nợ nận như bà Phượng.
Anh N (trú phường Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk) cho biết, thông qua người quen làm ở Công ty ISANA dạng cộng tác viên đi thu mua sầu riêng, anh dẫn nhóm này về đi xem vườn của nhà ở xã Ea Tul. Sau đó, hai bên ký hợp đồng cọc.
“Ngày 19/7/2025, Đặng Duy Hưng và Mai Văn Tuấn đến liên hệ, thỏa thuận với gia đình tôi ký hợp đồng thu mua sầu riêng, cam kết giá cao hơn giá thị trường tại thời điểm thu hoạch 6 giá đối với loại A, 3 giá đối với loại B, và 1 giá đối với loại C, đặt cọc 20 triệu đồng. Thời hạn thanh toán chậm nhất 15 ngày sau khi thu hoạch. Kết thúc vụ sầu riêng 2025, gia đình tôi đã thu hoạch, bàn giao cho các đối tượng nêu trên tổng cộng hơn 6 tấn, tổng giá trị hơn 347 triệu đồng. Do cắt và bàn giao nhiều đợt nên đợt đầu tiên phía công ty thanh toán cho gia đình tôi tổng số 24 triệu đồng, còn thiếu 323 triệu đồng”, anh N kể.
Cũng theo anh N: “Tôi mua vườn sầu riêng này 2,5 tỷ đồng, trong đó vay ngân hàng 1 tỷ đồng, vào năm 2025. Vườn cây đã trồng được 7 năm, bắt đầu cho thu hoạch. Năm 2025 là mùa vụ đầu tiên tôi làm sầu riêng. Toàn bộ vốn liếng đổ hết vào đó. Bây giờ vỡ lở, tôi cũng không dám cho gia đình biết. Cũng may còn có đồng lương cơ quan để duy trì cuộc sống, còn lại vẫn phải vay mượn để trả nợ ngân hàng”.
“Gia đình chủ yếu nhìn vào rẫy sầu riêng, đầu tư 6-7 năm giờ mới được thu chính. Mấy năm trước thu bói không đủ tiền chi phí phân thuốc và thuê người làm. Tôi còn 2 con đang học dưới TPHCM, tốn kém lắm. Thêm bệnh hiểm nghèo chạy chữa 5 năm rồi. Tôi mong muốn các cơ quan chức năng vào cuộc giúp người dân nghèo, lam lũ sớm lấy được tiền trả bớt ngân hàng và các khoản vay bên ngoài” Bà Lê Thị Phượng (SN 1972, trú Đắk Lắk)
Theo anh N, vợ chồng anh K (xã Krông Pắc) mới cưới nhau, cũng chỉ vì từng làm nhân viên cho chi nhánh ISANA ở Đắk Lắk, nghe theo các “sếp” dụ dỗ nên đã về thuyết phục bố mẹ vợ bán toàn bộ sầu riêng trong vườn cho công ty này.
“Bà chị làm cùng công ty, vợ của giám đốc nhà máy ISANA ở KCN Tâm Thắng (Lâm Đồng) thuyết phục chúng tôi bán sầu cho họ. Bố mẹ vợ tôi cũng vì nể nang nghĩ cấp trên của các con nên mới đồng ý bán vườn sầu cho ISANA. Công ty chỉ đặt cọc 10 triệu đồng, mua cả vườn 16 tấn với tổng giá trị hơn 670 triệu đồng nhưng đến nay chưa thanh toán số tiền còn lại”, anh K thở dài. Theo anh K, những mùa vụ trước, bố mẹ vợ bán cho các đối tác khác lại rất thuận lợi.
Vì sợ bố mẹ vợ lo lắng nên cả hai vợ chồng anh K sau đó phải vay mượn ngân hàng, bạn bè rồi nhờ một người cùng tên giống bà chị kia để nhờ chuyển khoản tiền về thanh toán cho bố mẹ. Hai vợ chồng đang vất vả vừa trả nợ, vừa tìm cách đòi nợ từ những đối tượng trên. Theo anh K, lo ngại nhất là sau vụ thu hoạch cuối năm 2025, các chi nhánh của Công ty ISANA tại Đắk Lắk và tại KCN Tâm Thắng không còn hoạt động ở địa chỉ đăng ký.
