Tiến tới hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình trường phổ thông nội trú xã biên giới - Báo Tin Tức TTXVN

Đảm bảo tiến độ

Ông Trần Thanh Đạm, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết, việc đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú (PTNT) liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền được thực hiện theo các chỉ đạo quan trọng của Bộ Chính trị và Tổng Bí thư Tô Lâm. Các văn bản chỉ đạo thống nhất xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội, thực hiện chính sách dân tộc, nâng cao dân trí, chất lượng nguồn nhân lực, góp phần củng cố quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.

Thực hiện nhiệm vụ được Bộ Chính trị, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao, Bộ GD&ĐT với vai trò cơ quan đầu mối chủ động, quyết liệt trong tổ chức triển khai chương trình; đồng thời thực hiện điều phối liên ngành giữa các bộ, ngành và địa phương. Bộ ban hành kế hoạch triển khai tổng thể, giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị thuộc Bộ theo chức năng, nhiệm vụ; thường xuyên đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra tiến độ và báo cáo định kỳ, đột xuất với lãnh đạo Đảng, Chính phủ về tình hình thực hiện chương trình.

Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, các địa phương tập trung khảo sát, đánh giá nhu cầu học sinh; bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên; chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để khai thác, sử dụng hiệu quả 100 trường ngay sau khi hoàn thành, đồng thời tiếp tục triển khai xây dựng 148 trường còn lại theo đúng chủ trương. Chính phủ ban hành kế hoạch hành động triển khai Thông báo kết luận của Bộ Chính trị, cho phép thực hiện chương trình theo cơ chế, chính sách đặc thù; đồng thời quy định rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương theo phương châm “6 rõ”. Thủ tướng Chính phủ nhiều lần chỉ đạo quyết liệt, xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách, cần tập trung triển khai như một “chiến dịch”.

Trong tổng số 22 tỉnh, thành phố có xã biên giới đất liền, có 18 tỉnh, thành phố tham gia triển khai xây dựng 100 trường PTNT liên cấp trong giai đoạn đầu. Một số địa phương có điều kiện đặc thù đề xuất phương án riêng hoặc chưa có nhu cầu triển khai trong giai đoạn này do điều kiện giao thông thuận lợi, học sinh có thể đi học trong ngày.

Về kinh phí, tổng mức đầu tư 100 trường theo phê duyệt của các địa phương là 24.635,7 tỷ đồng, tăng 4.654 tỷ đồng so với dự kiến ban đầu. Trên cơ sở đề xuất của các địa phương, Bộ GD&ĐT đã phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, cân đối nguồn vốn; đồng thời tổng hợp nhu cầu kinh phí thực hiện trong năm 2026, đề xuất các phương án bố trí vốn để bảo đảm tiến độ triển khai chương trình.

Theo phân công, địa phương chịu trách nhiệm kinh phí giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng kết nối. Đến tháng 11/2025, 100/100 trường đã được khởi công, trong đó có lễ khởi công đồng loạt trên phạm vi cả nước theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Công tác quy hoạch, sử dụng đất cơ bản được triển khai kịp thời; 73/100 trường cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng. Một số địa phương còn gặp khó khăn, song nhìn chung không ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công.

Về tiến độ, các địa phương được phân thành ba nhóm: Nhóm có tiến độ tốt, dự kiến hoàn thành sớm trước thời hạn 30/8/2026; nhóm có tiến độ trung bình, đang triển khai các hạng mục chính; và nhóm còn chậm, cần tiếp tục quyết liệt hơn trong tổ chức thực hiện.

Theo ông Trần Thanh Đạm, các địa phương đều cam kết hoàn thành 100 trường và đưa vào sử dụng từ năm học 2026–2027, trong đó một số địa phương phấn đấu hoàn thành sớm hơn từ 1 đến 1,5 tháng.

Bộ GD&ĐT chỉ ra một số khó khăn, vướng mắc như vượt tổng mức đầu tư, công tác giải phóng mặt bằng tại một số nơi còn chậm, điều kiện thi công phức tạp, khan hiếm nhân lực và vật liệu xây dựng.

Trên cơ sở đó, Bộ GD&ĐT đề xuất các giải pháp trọng tâm, gồm: bảo đảm bố trí đủ nguồn vốn; tăng cường trách nhiệm người đứng đầu địa phương; lựa chọn chủ đầu tư, nhà thầu có năng lực; đẩy mạnh kiểm tra, giám sát; đồng thời chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về đội ngũ, tổ chức hoạt động để các trường đi vào vận hành hiệu quả ngay sau khi hoàn thành.

Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, Bộ GD&ĐT đang khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình trường PTNT xã biên giới, nhằm bảo đảm các trường được tổ chức và vận hành bài bản, thống nhất, ổn định và hiệu quả lâu dài.

Đồng bộ từ địa phương

Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Điện Biên Nguyễn Xuân Thuận nhấn mạnh, lễ khánh thành Trường PTNT liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã Si Pa Phìn ngày 31/01/2026, với sự tham dự của Tổng Bí thư Tô Lâm và lãnh đạo Đảng, Nhà nước, là dấu mốc đặc biệt quan trọng đối với tỉnh. Đây là công trình đầu tiên hoàn thành trong chương trình xây dựng 248 trường học tại các xã biên giới theo Thông báo kết luận số 81 của Bộ Chính trị, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Trung ương, sự chỉ đạo quyết liệt, kịp thời của Bộ GD&ĐT và sự vào cuộc đồng bộ của địa phương.

Từ thực tiễn triển khai, Điện Biên chia sẻ một số kinh nghiệm về tuyển sinh phù hợp đối tượng, ưu tiên học sinh có hoàn cảnh khó khăn, ở xa trường; sắp xếp mạng lưới trường lớp tinh gọn, tránh lãng phí; tận dụng đội ngũ giáo viên tại chỗ, tạo sự đồng thuận trong điều động, bố trí nhân sự.

Đồng thời, tỉnh kiến nghị Bộ GD&ĐT tiếp tục phối hợp với Bộ Tài chính xem xét bổ sung kinh phí cho các dự án chịu tác động bởi biến động giá và điều chỉnh quy mô theo tiêu chuẩn mới.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Thái Văn Thành đánh giá cao ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc của chủ trương, đồng thời ghi nhận Bộ GD&ĐT đã triển khai nhiệm vụ rất khẩn trương, bài bản, sát thực tiễn, từ giao vốn, thiết kế mẫu đến tham mưu ban hành các cơ chế, chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương tổ chức thực hiện. Trên cơ sở đó, tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, tăng cường kiểm tra hiện trường và tập trung chỉ đạo để bảo đảm tiến độ theo yêu cầu của Bộ.

Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Đắk Lắk Lê Thị Thanh Xuân cho hay, tỉnh có 4 xã biên giới với 4 trường được đầu tư xây dựng, trong đó đã khởi công 3 trường theo kế hoạch. Đắk Lắk đánh giá cao sự chỉ đạo sát sao, kịp thời của Bộ GD&ĐT trong ban hành danh mục đầu tư và hướng dẫn quy trình triển khai, giúp địa phương chủ động tổ chức thực hiện các dự án.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế Hoàng Hải Minh nêu rõ, thực hiện Thông báo kết luận số 81 của Bộ Chính trị và các chỉ đạo của Chính phủ, thành phố chủ động ban hành kế hoạch triển khai, phân công rõ trách nhiệm, tổ chức khảo sát thực tế, rà soát nhu cầu học sinh để xác định phương án đầu tư phù hợp. Đến nay, hai dự án trường PTNT liên cấp tại huyện A Lưới đã được khởi công, thi công đúng tiến độ, phấn đấu hoàn thành theo chỉ đạo của Trung ương; đồng thời, địa phương đã chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sẵn sàng đưa trường vào vận hành.

Theo Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng, các tỉnh khẩn trương sơ kết, đánh giá toàn diện việc xây dựng các trường PTNT xã biên giới, làm rõ kết quả, khó khăn, bài học kinh nghiệm và giải pháp trong thời gian tới. Trọng tâm là tiến độ, chất lượng cơ sở vật chất và công tác chuẩn bị đội ngũ, tuyển sinh, bố trí học sinh để các trường sẵn sàng hoạt động ngay sau khi hoàn thành; đồng thời chú trọng lựa chọn chủ đầu tư, nhà thầu có năng lực, triển khai linh hoạt theo điều kiện địa phương, tăng cường phối hợp và truyền thông để tạo đồng thuận xã hội.

Lê Vân/Báo Tin tức và Dân tộc