Thăm khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh ở nhà cụ Phước - Báo Nhân Dân

Đến khu vực xã Phước Đồng (cũ), nay là nam Nha Trang, hỏi thăm nhà cụ Bùi Xuân Phước, người dân địa phương ai cũng biết. “Ông Phước Bảo tàng Chủ tịch Hồ Chí Minh phải không? Sáng giờ thấy khách vô đông lắm đó!”.

Chúng tôi đến thăm khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày đang diễn ra Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Khung cảnh rực rỡ cờ hoa. Từng đoàn người đến với khu tưởng niệm, mang theo nhiều hương hoa, trà quả. Chính chủ nhân khu tưởng niệm tiếp chúng tôi.

Cụ Phước dáng người nhỏ nhắn nhưng nhanh nhẹn, hoạt bát rất nhiều so với tuổi 90. Cụ đưa chúng tôi vào khu tưởng niệm, đi qua hàng hoa dâm bụt đơm bông tươi thắm giống hệt con đường vào nhà Bác ở Làng Sen.

Không gian ngan ngát hương trầm. Người đông, nhưng không gian yên ắng lắm. Dường như ai cũng muốn được lắng lòng trong những phút giây được sống bên Người.

Cảm xúc dâng trào, cụ Phước kể chúng tôi nghe chuyện về tấm ảnh Bác trong giây phút lâm chung. Xuất phát từ tâm nguyện có một tấm hình Bác đang yên nghỉ đặt trang trọng tại nơi dâng hương, khoảng năm 1998-1999, qua giới thiệu của đồng đội, cụ biết bà Liễu ở đường Hồng Bàng, Nha Trang có tấm hình này.

“Chồng bà Liễu trước kia có thời gian làm việc gần Bác nên lưu giữ được một số hình ảnh quý về Bác, trong đó có tấm hình về thời khắc Bác lâm chung. Biết tôi xây khu tưởng niệm Bác Hồ và đang cần tư liệu về Bác, bà Liễu đã tặng tôi bức hình này. Mừng lắm!”, cụ Phước không giấu được sự xúc động.

Trong không gian ấm cúng, có hơn 150 hình ảnh, hiện vật về Bác Hồ được cụ Phước dày công sưu tầm, sao chụp, phục chế, xếp đặt trang trọng, có chú thích rõ ràng, theo từng chủ đề, giai đoạn hoạt động cách mạng của Bác.

Trong số đó, kích thước lớn có mô hình tàu Amiral Latouche Tréville, con tàu đã đưa người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước; mô hình ngôi nhà sàn Bác đã sống và làm việc ở Phủ Chủ tịch; tượng bán thân Bác Hồ bằng đồng do Bộ Tư lệnh bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng… cũng có những kỷ vật nhỏ nhắn, bình dị và yêu thương như chiếc áo kaki, đôi dép cao su, chiếc mũ cát, chiếc va-li dây da, viên gạch hồng để sưởi ấm trong thời gian ở Pháp…

Tất cả đều có sức gợi nhớ lớn lao trong mỗi người đến, về những hình ảnh, những tình cảm với Người trong ký ức mỗi người dân Việt. Cụ Phước cho biết, tất cả các hiện vật này được phục chế nguyên bản tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam. Bây giờ, khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh của cụ Phước đã trở thành điểm đến rất tôn nghiêm. Nhiều người yêu quý gọi là Bảo tàng Chủ tịch Hồ Chí Minh của cụ Phước.

Năm 2017, khi đến dâng hương tại đây, đồng chí Nguyễn Tấn Tuân, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa bày tỏ sự cảm kích sâu sắc trước việc làm đầy ý nghĩa của gia đình cụ Phước.

Đồng chí chỉ đạo Tỉnh đoàn Khánh Hòa chọn nơi này làm điểm tổ chức sinh hoạt đoàn viên thanh niên. Đến nay, hằng ngày có rất đông người dân, học sinh và du khách về đây dâng hương, tỏ lòng biết ơn vô hạn đối với công lao vĩ đại của vị lãnh tụ kính yêu.

Mỗi khi có đoàn khách đến thăm, cụ Phước như trẻ hẳn ra, sôi nổi, say sưa thuyết minh như một hướng dẫn viên chuyên nghiệp, với kiến thức và tình cảm sâu sắc về Người.

Cụ Phước cho biết, trong năm 2025, khu tưởng niệm đón tiếp hơn 3.000 lượt người đến dâng hương, học tập, nghiên cứu, sinh hoạt chính trị, tổ chức kết nạp đoàn viên, đảng viên mới.

Cụ Phước sinh năm 1935, tại Đà Nẵng, tham gia cách mạng từ năm 15 tuổi, từng trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Từ thuở thiếu niên đến khi trưởng thành, được công tác trong môi trường quân đội và ngành bảo tàng, người cựu chiến binh này ấp ủ mơ ước sau khi nghỉ hưu sẽ xây dựng một bảo tàng “thu nhỏ” về Bác Hồ ở chính ngôi nhà của mình.

Tính như vậy nên trước khi nghỉ hưu, cụ có chuyến đi xuyên Việt bằng xe máy ròng rã hơn bốn tháng trời để thăm lại chiến trường xưa, thăm đồng đội, đồng nghiệp trong ngành bảo tàng, khảo cổ, kết hợp tìm hiểu, trao đổi kinh nghiệm sưu tầm tư liệu, hình ảnh, hiện vật về Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Cụ Phước tâm sự: “Tôi luôn tự hào, biết ơn, kính trọng vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc nên mong muốn người dân, du khách có thêm một điểm đến ý nghĩa, để các thế hệ hôm nay và mai sau hiểu sâu sắc hơn thân thế, sự nghiệp cách mạng và công lao to lớn đối với dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị anh hùng giải phóng dân tộc, lãnh tụ thiên tài của Đảng và nhân dân ta; nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam; người chiến sĩ lỗi lạc của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Tôi cảm thấy việc làm này vừa là tình cảm vừa là trách nhiệm của mình và quyết làm cho bằng được, mặc dù biết sẽ gặp rất nhiều khó khăn”.

Khi nghe cụ Phước có ý định xây dựng Khu tưởng niệm Bác Hồ, không ít người tỏ ra ái ngại, bởi đầu tư cho một công trình có ý nghĩa như vậy không chỉ phải có kinh phí rất lớn, trong khi lương hưu của cụ là rất khiêm tốn, mà còn phải có tư liệu, hiện vật phong phú, ý nghĩa.

Biết rõ điều ấy, nhưng rất quyết tâm, tháng 10/1997, cụ khởi công xây dựng công trình theo quy hoạch trên thửa đất rộng hơn 2.200m2 của gia đình. Lương hưu ít ỏi, vốn liếng dành dụm cạn dần, mà công trình vẫn cứ dang dở. Sau nhiều đêm cân nhắc, cụ quyết định bán căn nhà thân yêu ở trung tâm thành phố Nha Trang để lấy tiền hoàn thiện công trình.

Cụ Phước trầm ngâm: “Một thời tôi từng làm Giám đốc Bảo tàng Phú Yên nên có chút hiểu biết về việc lập bảo tàng cũng như sưu tầm, trưng bày, bảo quản tư liệu, hiện vật”.

Thuận lợi là có nghiệp vụ bảo tồn, bảo tàng, cụ Phước lặn lội từ nam ra bắc, đến các bảo tàng Hồ Chí Minh hoặc chi nhánh bảo tàng nghiên cứu, học hỏi, sưu tầm tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng của Bác Hồ.

Trong suốt quá trình ấy, cụ luôn nhận được sự ủng hộ, tạo điều kiện của cấp ủy, chính quyền địa phương, sự giúp đỡ của nhiều tổ chức, cá nhân, chuyên gia về ngành bảo tàng.

Chia sẻ cùng chúng tôi, điều cụ tâm đắc nhất là luôn được sự ủng hộ nhiệt tình của đồng đội và gia đình. Đồng đội giúp cụ cho mượn tiền, sưu tập hiện vật. Còn gia đình chính là điểm tựa vững chắc giúp cụ hoàn thành tâm nguyện của mình. Vợ và các con luôn chia sẻ, động viên cụ.

“Mọi người đến khu tưởng niệm này để tỏ lòng biết ơn, để tìm hiểu sâu hơn về Bác. Còn đối với tôi, ngày càng có nhiều người đến đây chính là sự ghi nhận, là phần thưởng cho những gì tôi đã làm trong suốt gần 30 năm qua. Các con tôi nay đã trưởng thành, càng chia sẻ và tự hào về công việc của tôi. Tôi rất mừng. Bởi vì điều đó cho thấy các con tôi cũng đã thấu hiểu và có tình cảm sâu sắc hơn rất nhiều đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc”, cụ Phước xúc động nói.

PHONG NGUYÊN