Tăng 'sức đề kháng' cho học sinh, phòng ngừa bạo lực từ mạng xã hội - Báo VietnamPlus
Từ những vụ việc xảy ra liên tiếp trong thời gian ngắn cho thấy, những mâu thuẫn tưởng như bắt đầu từ không gian mạng có thể nhanh chóng chuyển thành hành vi thực tế.
Chỉ trong vòng 10 ngày, tại tỉnh Đắk Lắk liên tiếp xảy ra hai vụ việc thanh, thiếu niên, trong đó có nhiều học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông, mang theo hung khí nguy hiểm để giải quyết mâu thuẫn xuất phát từ mạng xã hội.
Những vụ việc được lực lượng Công an kịp thời phát hiện, ngăn chặn nhưng cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mâu thuẫn trên không gian mạng chuyển thành hành vi bạo lực ngoài đời thực.
Mâu thuẫn “ảo,” hậu quả thật
Ngày 15/9, Công an phường Ea Kao tiếp nhận tin báo của người dân về việc hai nhóm thanh, thiếu niên với khoảng 26 người, độ tuổi từ 12 đến 16, mang theo nhiều loại hung khí nguy hiểm hẹn nhau đến khu vực ngã ba đường Phùng Hưng và đường Vành đai 30/4 để giải quyết mâu thuẫn. Trong số này có 7 em đang là học sinh cấp 2.
Các loại hung khí được các nhóm mang theo gồm ná, dao phóng lợn, rựa, tuýp sắt... Qua xác minh ban đầu, nguyên nhân xuất phát từ mâu thuẫn trên mạng xã hội Facebook.
Chỉ 10 ngày sau, khoảng 22 giờ 30 phút ngày 25/9, Công an xã Hòa Phú tiếp tục phát hiện, khống chế 13 thanh, thiếu niên tại khu vực ngã ba thôn Tân Tiến, trong số này có 11 học sinh. Các em mang theo nhiều loại hung khí như dao, rựa để đánh nhau giữa đêm khuya.
Lực lượng Công an xã Hòa Phú kịp thời có mặt ngăn chặn, tuy nhiên, cuộc xô xát trước đó đã khiến một người bị thương nặng phải nhập viện cấp cứu, hai trường hợp bị xây xước nhẹ. Bước đầu, nguyên nhân cũng được xác định liên quan đến mâu thuẫn phát sinh trên mạng xã hội.
Theo Thượng tá Nguyễn Công An, Trưởng Công an xã Hòa Phú, thực tế tại nhiều địa phương đã xảy ra các vụ việc thanh, thiếu niên tụ tập gây rối trật tự công cộng dẫn đến sự việc nghiêm trọng. Phụ huynh cần tăng cường phối hợp với nhà trường trong quản lý, giáo dục con em không sa đà vào các tụ điểm ăn chơi, trò chơi vô bổ trên mạng xã hội mà cần chú tâm vào học tập để có tương lai tươi sáng. Những trường hợp tiếp tục có hành vi gây rối sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.
Theo ông Lưu Tiến Quang, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk, bạo lực học đường luôn là vấn đề được ngành Giáo dục quan tâm. Ngành đã triển khai tuyên truyền, giáo dục kỹ năng phòng, chống bạo lực học đường; phối hợp với lực lượng Công an, tổ chức chính trị xã hội và các địa phương nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng ứng xử cho học sinh.
Tuy nhiên, một trong những vấn đề đáng lưu ý là mâu thuẫn giữa học sinh có thể phát sinh ngay trên mạng xã hội. Từ tranh cãi trên mạng, các em có thể rủ nhau, đánh nhau có tổ chức.
Đáng lo ngại là có những trường hợp các em chuẩn bị trước hung khí. Khi xảy ra xô xát, trong lúc nóng giận, các em chưa nhận thức đầy đủ mức độ nguy hiểm của hành vi.
Mạng xã hội mang lại nhiều lợi ích cho học sinh trong học tập, liên lạc và tiếp nhận thông tin. Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng cách, học sinh có thể tiếp cận những nội dung không phù hợp, tham gia các cuộc tranh luận tiêu cực, từ đó phát sinh những xích mích và hành vi lệch chuẩn.
Giảm lệ thuộc điện thoại, tăng tương tác trực tiếp
Từ thực tế trên, việc giáo dục kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, đồng thời tạo môi trường để học sinh giảm thời gian lệ thuộc vào điện thoại đang được các trường học quan tâm.
Một cách làm cụ thể đang được triển khai tại Trường Trung học phổ thông Cao Bá Quát, phường Tân An. Năm học 2026-2027, nhà trường áp dụng nội quy quy định học sinh không mang điện thoại thông minh, máy tính bảng, máy tính xách tay và đồng hồ thông minh có sim đến trường. Với học sinh nhà xa, tự túc đi xe máy hoặc xe máy điện, các em được mang điện thoại có chức năng nghe, gọi nhưng phải để trong cốp xe.
Quy định được xây dựng từ cuối năm học 2025-2026, sau đó nhà trường lấy ý kiến cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh và phụ huynh trước khi ban hành.
Theo bà Lê Thị Thảo, Hiệu trưởng nhà trường, việc hạn chế điện thoại xuất phát từ quan điểm giáo dục nhân cách cho học sinh trước khi cung cấp tri thức. Sau khoảng hai tuần triển khai, nhà trường tiến hành kiểm tra, đánh giá và khảo sát ý kiến học sinh. Kết quả cho thấy các em có sự hưởng ứng tích cực.
Không khí trường học thay đổi rõ rệt, nhất là trong giờ ra chơi. Thay vì mỗi học sinh chăm chú vào một chiếc điện thoại, các em xuống sân trường chơi, trò chuyện, cùng nhau trao đổi bài học hoặc tham gia các hoạt động tập thể. Giờ ra chơi trở lại với những hoạt động giao tiếp trực tiếp và vận động phù hợp với lứa tuổi.
Em Nguyễn Đức Thuyên, học sinh lớp 10A11 cho biết, trước đây, nhiều bạn sử dụng điện thoại thường xuyên, không tập trung cho việc học. Từ khi nhà trường hạn chế điện thoại, em rất đồng tình. Việc giảm sử dụng điện thoại giúp học sinh tránh xa những nội dung không bổ ích trên mạng xã hội. Các bạn có thể dành thời gian chơi thể thao, trò chuyện và rèn luyện bản thân thay vì dành quá nhiều thời gian trên môi trường mạng.
Ông Y Duy Êban, giáo viên nhà trường cho biết, ngay từ đầu năm học, nhà trường tổ chức cho học sinh học nội quy và thành lập đội kiểm tra nền nếp. Khi không sử dụng điện thoại trong giờ nghỉ, học sinh chuyển sang chơi các trò chơi, trò chuyện và hỗ trợ nhau học tập. Qua theo dõi, nhà trường nhận thấy các em tập trung hơn vào việc học và có sự tương tác tích cực hơn với bạn bè.
Việc học sinh sử dụng mạng xã hội đang dần phổ biến, tuy nhiên, theo các giáo viên, hạn chế điện thoại chỉ là một giải pháp. Quan trọng hơn là giúp học sinh hình thành kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, biết kiểm soát cảm xúc và hành vi.
Thầy Nguyễn Khắc Thống, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Phước An cho biết, giáo viên thường xuyên phối hợp với phụ huynh để cùng theo dõi, hỗ trợ và quản lý việc sử dụng mạng xã hội của học sinh. Giáo viên cũng thường xuyên trao đổi trực tiếp, lắng nghe các em để kịp thời nắm bắt những vấn đề phát sinh, nhất là khi nhận thấy học sinh có dấu hiệu lạm dụng mạng xã hội.
Theo ông Lưu Tiến Quang, ngành Giáo dục Đắk Lắk đã yêu cầu các cơ sở giáo dục tăng cường phối hợp với gia đình, chính quyền địa phương, lực lượng Công an và các tổ chức đoàn thể trong quản lý học sinh. Trong đó, xác định rõ người, rõ hành vi, mức độ vi phạm để có phối hợp xử lý theo quy định.
Bên cạnh đó, các nội dung về kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử, phòng chống bạo lực học đường và tác hại của việc sử dụng mạng xã hội không phù hợp được lồng ghép trong hoạt động giáo dục, ngoại khóa và tư vấn học đường.
Từ những vụ việc xảy ra liên tiếp trong thời gian ngắn cho thấy, những mâu thuẫn tưởng như bắt đầu từ không gian mạng có thể nhanh chóng chuyển thành hành vi thực tế. Vì vậy, phòng ngừa bạo lực học đường không chỉ bắt đầu từ cổng trường mà cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội./.
