Những mái nhà chở che người dân vùng lũ Đắk Lắk - Báo Xây Dựng

Ám ảnh trận lũ nước dâng gần chạm mái nhà

Giữa trưa nắng gắt, công trường xây dựng nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp phòng tránh lũ tại xã Hòa Thịnh vẫn rộn tiếng máy. Ông Hồ Chí Tình (48 tuổi) quệt vội giọt mồ hôi trên trán, chậm rãi kể lại thời điểm nước lũ bất ngờ tràn về, bủa vây xóm làng.

Sinh ra và lớn lên tại vùng đất này, ông Tình cho biết chưa từng chứng kiến trận thiên tai nào khủng khiếp đến vậy. 

"Từ nhỏ đến giờ, tôi mới thấy một trận lũ lớn như thế. Trận lũ năm 1993, nước tràn vào nhà đã đáng sợ, nhưng lần này còn kinh hoàng hơn. Nước dâng cuồn cuộn, chỉ còn khoảng 2m nữa là chạm đỉnh nóc căn nhà cao nhất trong ngõ", ông Tình nhớ lại.

Lũ rút, xóm làng xác xơ. Lúa, thóc, rơm khô cất trong nhà đều bị nhấn chìm; hàng hóa, tài sản tích góp nhiều năm cũng bị dòng nước cuốn trôi.

"Tài sản thiệt hại rất nhiều, nhưng còn người là còn tất cả, sống sót trở về đã là điều may mắn nhất", ông Tình nói, giọng chùng xuống.

Trận mưa lũ tháng 11/2025 để lại hậu quả nặng nề trên địa bàn Đắk Lắk. Toàn tỉnh ghi nhận 22.938 lượt nhà bị ngập, 1.123 hộ bị cô lập và 7.765 hộ phải sơ tán khẩn cấp.

Riêng xã Hòa Thịnh ghi nhận 25 người tử vong do mưa lũ; 4.820 căn nhà bị ngập hoàn toàn, 24 căn nhà bị sập. Có 65 con trâu, bò bị chết; khoảng 3.000 tấn lương thực bị lũ cuốn trôi hoặc ngập nước.

Trận lũ cũng gây thiệt hại nặng nề cho hệ thống giao thông, kênh mương, trụ sở cơ quan Nhà nước, trường học... Tổng thiệt hại ước tính hơn 560 tỷ đồng.

Sau lũ, cuộc sống dần trở lại. Người dân sửa nhà, dựng lại hàng rào, khôi phục ruộng vườn. Tuy nhiên, mỗi khi mây đen kéo về hoặc nghe tin có mưa lớn, nhiều gia đình lại thấp thỏm nhìn về phía sông.

Trong ký ức của người dân, nước lũ không dâng chậm để họ kịp thu xếp. Dòng nước có thể ập đến trong đêm, cuốn theo tài sản, đẩy cả gia đình vào tình thế nguy hiểm chỉ trong vài giờ.

Bởi vậy, khi các nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp phòng tránh lũ được triển khai, nhiều người thường xuyên ra công trường theo dõi. Người động viên thợ, người hỗ trợ mặt bằng, nước uống, mong công trình sớm hoàn thành trước khi những trận mưa lớn lại về.

Bà Võ Thị Bông (74 tuổi, người dân xã Hòa Thịnh) cho biết, có nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp phòng tránh lũ, người dân sẽ yên tâm hơn. Khi thiên tai xảy ra, chính quyền cũng có địa điểm để chủ động sơ tán, đưa bà con đến nơi an toàn.

"Chúng tôi không mong phải dùng đến nơi này để tránh lũ. Nhưng nếu thiên tai lại xảy ra, ít nhất người già, trẻ nhỏ đã có chỗ chạy đến, không còn phải trèo lên mái nhà chờ cứu như trước", bà Bông nói.

Chạy đua hoàn thành nơi tránh trú trước mùa mưa lũ

Ngay sau khi lũ rút, kế hoạch triển khai 100 nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp phòng tránh lũ trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk được triển khai. Trên các công trường, các đơn vị tập trung nhân lực, máy móc, chạy đua với thời gian để đưa công trình về đích.

Tại xã Hòa Thịnh, tiếng máy xúc, máy trộn bê tông, máy cắt thép vang lên từ sáng sớm. Các tổ thợ chia nhau từng phần việc; vật liệu được tập kết, công nhân tranh thủ thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh thi công.

Nắng hắt xuống nền bê tông bỏng rát, những chiếc áo công nhân nhanh chóng thấm đẫm mồ hôi. Phía sau công trường là những ngôi nhà từng ngập sâu trong trận lũ năm trước.

Sau những ngày chống chọi với thiên tai, ông Tình cùng nhiều người dân địa phương lại khoác lên mình bộ đồ công nhân, trực tiếp tham gia xây dựng công trình ngay trên quê hương.

Nhìn công trình đổi thay từng ngày, ông Tình không giấu được niềm vui: "Công trình này rất ý nghĩa. Nước lũ dâng nhanh lắm. Sau này có nơi trú tránh an toàn, bà con sẽ bớt lo mỗi khi mùa mưa bão đến".

Với ông Tình và nhiều người dân nơi đây, mỗi viên gạch được đặt xuống không chỉ mang lại sinh kế mà còn góp phần xây dựng nơi trú tránh an toàn cho gia đình, xóm làng trước những mùa mưa lũ.

Ông Nguyễn Thành Quý, Giám sát trưởng Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng và Thương mại Nhật Minh cho biết, đơn vị đang tranh thủ thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ. Ba cán bộ giám sát thường xuyên túc trực tại 6 công trình, kiểm soát chất lượng từng hạng mục, bảo đảm tiến độ đã cam kết với chủ đầu tư.

"Anh em đều hiểu đây không chỉ là một nhà văn hóa. Khi mưa lũ xảy ra, nơi đây có thể bảo vệ tính mạng của hàng trăm người. Vì vậy, tiến độ rất khẩn trương nhưng từng hạng mục vẫn phải làm chắc chắn, đúng kỹ thuật", ông Quý nói.

Theo đại diện đơn vị thi công, khó khăn lớn nhất là thời gian gấp, nhiều công trình triển khai đồng loạt trong khi thời tiết bắt đầu chuyển mùa. Đơn vị phải chủ động nguồn vật liệu, nhân lực, máy móc và xây dựng tiến độ cụ thể cho từng tuần, từng hạng mục.

Cán bộ, kỹ sư, công nhân được bố trí thường xuyên tại công trường; phương án tăng ca cũng được chuẩn bị khi cần thiết. Mục tiêu là hoàn thành công trình đúng kế hoạch, bảo đảm chất lượng, an toàn lao động và khả năng khai thác lâu dài.

Ông Trà Kim Hội, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Tuy Hòa cho biết, các công trình được lựa chọn tại vị trí nền đất cao, thuận lợi cho người dân tiếp cận và tổ chức cứu hộ. Chủ đầu tư yêu cầu đơn vị thi công bám sát hồ sơ thiết kế, chú trọng kết cấu chịu lực, hệ thống điện, nước, thoát nước và các điều kiện phục vụ người dân khi phải lưu trú dài ngày.

Mới đây, kiểm tra thực tế công trình, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu bám sát tiến độ, huy động nhân lực, vật tư, thiết bị để sớm hoàn thành các hạng mục còn lại. Đồng thời bảo đảm chất lượng công trình và an toàn lao động.

Theo ông Huy, đây là công trình phục vụ trực tiếp cộng đồng, nhất là trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp, nguy cơ mưa lớn, ngập lụt còn cao. Vì vậy, quá trình thi công phải tuân thủ thiết kế, chú trọng khả năng chống chịu và công năng phòng, tránh lũ.

Sau khi hoàn thành, chính quyền địa phương cần quản lý, khai thác hiệu quả, bảo đảm công trình vừa phục vụ sinh hoạt cộng đồng, vừa là nơi tránh trú an toàn cho người dân khi thiên tai xảy ra.

Ngọc Hùng