Kiến tạo không gian du lịch cộng đồng miền biển Đắk Lắk - Báo VietnamPlus
Từ làng chài hoang sơ, Vịnh Hòa đang trở thành điểm nhấn du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng phía Đông Đắk Lắk, nơi người dân tự gây dựng sinh kế mới từ biển.
13 năm trước, khi con đường xuống bãi biển Vịnh Hòa còn nhỏ hẹp, bà Phan Thị Mười đã đón những vị khách lưu trú đầu tiên. Thuở ấy, khách đến đây chủ yếu là người nước ngoài tìm vẻ hoang sơ hiếm có của vùng biển.
Bà Phan Thị Mười, người làm du lịch tại homestay Robinson, nhớ lại: "Lúc đó nơi này còn hoang sơ, không có ai hết. Đường sá chưa được mở rộng, chỉ là đường nhỏ, nên chưa đông khách lắm."
Bãi biển Vịnh Hòa thuộc phường Sông Cầu, tỉnh Đắk Lắk, nép mình giữa những dãy núi nhô ra biển, với dải cát trắng mịn và làn nước trong xanh. Sau khi hợp nhất với Phú Yên, tỉnh sở hữu bờ biển dài gần 190km, mở ra hành lang du lịch liên hoàn "từ đại ngàn xuống biển xanh".
Sinh kế mới từ biển xanh
Khu vực đầm Cù Mông gần đó từ lâu được biết đến là vùng nuôi tôm hùm thương phẩm lớn nhất của Phú Yên cũ. Tuy nhiên, nghề nuôi tôm đòi hỏi vốn lớn và luôn tiềm ẩn rủi ro từ thiên tai.
"Vốn mình ít, nuôi số lượng nhỏ thì không có lời, không đủ bù chi phí. Muốn nuôi nhiều thì phải vay ngân hàng, chưa kể gặp thiên tai là mất trắng hết", bà Mười chia sẻ.
Gia đình bà chuyển sang làm du lịch và có nguồn thu ổn định hơn. Vào mùa cao điểm, toàn bộ công việc từ bán phòng đến dọn phòng đều do người trong nhà đảm nhận.
"Làm du lịch thế này ổn hơn nhiều, đủ trang trải chi phí gia đình, không phải đối mặt với sóng gió. Làm ở đây yên bình, con cái cũng tập trung về làm cùng", bà Mười nói.
Mô hình du lịch tại Vịnh Hòa không dựa vào dự án quy mô lớn mà xuất phát từ đồng vốn tích cóp của từng hộ. Ông Nguyễn Văn Hai, người làm du lịch tại đây, cho biết: "Ban đầu mình chỉ xây dựng một ít, sau này có tiền thì mới xây thêm."
Sự phát triển từ tốn ấy giúp Vịnh Hòa giữ được cảnh quan nguyên sơ. Du khách đến đây có thể tắm biển, lặn ngắm san hô, cắm trại qua đêm và thưởng thức hải sản tươi ngay bên bờ cát.
Bài toán mùa vụ còn bỏ ngỏ
Dù vậy, du lịch cộng đồng tại Vịnh Hòa vẫn mang tính mùa vụ rõ rệt. Theo ông Hai, lượng khách đông bắt đầu từ tháng Chạp, dịp Tết Nguyên đán và kéo dài tới tháng 7.
Những năm trước, homestay của bà Mười luôn kín phòng vào mùa hè, công suất dịp tháng Chín và lễ Tết đạt khoảng 50%. "Nhưng riêng năm nay, mùa này lại hơi trống phòng. Chắc do kinh tế khó khăn nên khách ít hơn mọi năm", bà Mười trăn trở.
Theo bà Mười, một cơ sở lưu trú mới mở gần đó đã ngừng hoạt động khoảng một tháng trước vì vắng khách. Các cơ sở thuê nhân viên thường phải tạm nghỉ suốt ba tháng mùa đông vì không đủ chi phí vận hành.
Thực tế này cho thấy mô hình du lịch quy mô hộ gia đình còn khá mong manh trước biến động thị trường. Sản phẩm cho mùa thấp điểm, liên kết tour tuyến và quảng bá bài bản vẫn là những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ.
Định hình hành lang du lịch phía Đông
Theo số liệu của ngành du lịch tỉnh, năm 2025 Đắk Lắk đón hơn 7,3 triệu lượt khách, tăng trên 31% so với năm trước; doanh thu ước đạt hơn 13.600 tỷ đồng. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu đón 8 triệu lượt khách, tổng thu đạt 16.000 tỷ đồng.
Kế hoạch phát triển du lịch năm 2026 hướng tới không gian thống nhất từ miền núi phía Tây đến vùng biển, vịnh, đầm phía Đông. Khu vực ven biển được xác định là không gian trọng điểm, gắn với đời sống ngư dân, ẩm thực địa phương và lưu trú homestay.
Bên cạnh Vịnh Hòa, nhiều điểm đến như Hòn Yến, Long Thủy, làng Lò đã hình thành sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Ông Lê Ngọc Tùng, chủ một homestay ở làng Lò, nhấn mạnh: "Biển đẹp thì nhiều nơi có, nhưng một ngôi làng với giá trị văn hóa vẫn được người dân gìn giữ trong đời sống hằng ngày là câu chuyện rất riêng. Phát triển du lịch không nên tách rời việc bảo tồn di sản và bản sắc cộng đồng."
Ông Trần Hồng Tiến, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, khẳng định doanh nghiệp là lực lượng tiên phong trong phát triển du lịch và tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.
Tuy nhiên, để những homestay nhỏ như nơi bà Mười gắn bó trụ vững qua mùa thấp điểm, chính sách cần hướng nhiều hơn tới hộ gia đình, từ hỗ trợ quảng bá đến kết nối vào các tuyến du lịch liên hoàn. Khi người dân sống được bằng nghề, Vịnh Hòa mới giữ được vẻ nguyên sơ và lan tỏa giá trị bền vững cho cả miền biển phía Đông Đắk Lắk.
