Khám phá Thánh đường Gothic 130 năm tuổi, nơi lưu giữ cuốn sách chữ Quốc ngữ đầu tiên tại Việt Nam - Tạp chí Người Đưa Tin - Tin Tức BMT

Nhà Thờ Mằng Lăng tọa lạc trên địa phận xã An Thạch, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên cũ (nay là xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk), cách trung tâm thành phố Tuy Hòa cũ khoảng 35 km về phía Bắc.

Theo người dân địa phương, vùng đất này trước đây là rừng bằng lăng trắng, tiếng địa phương gọi là mằng lăng. Đến năm 1982, linh mục người Pháp Joseph de La Cassagne đã cho khởi công xây dựng nhà thờ. Người dân đã tận dụng rừng cây để xây, sau đó đặt tên cho công trình này là Mằng Lăng.

Sau 8 năm thi công, khi công trình còn dang dở thì vị linh mục Joseph de La Cassagne qua đời. Phần sau đó, linh mục Antoine Wendling đảm nhận và hoàn thiện vào năm 1907.

Theo tài liệu của Giáo phận Quy Nhơn và sách Phú Yên - miền đất ước vọng (NXB Trẻ, 2024) của tác giả Trần Huiền Ân, Mằng Lăng là nhà thờ được xây dựng sớm nhất trên đất Phú Yên, đồng thời thuộc nhóm những nhà thờ cổ nhất khu vực duyên hải Nam Trung bộ.

Trong quá trình phá rừng, người dân có giữ lại một cây mằng lăng lớn. Cây này được xẻ thành 4 chiếc bàn gỗ với đường kính 1,7 m và đặt ở 4 nơi: Chủng viện Làng Sông, nhà thờ Chánh tòa Quy Nhơn, nhà thờ Hộ Diêm và nhà thờ Mằng Lăng.

Công trình này được xây dựng trên khuôn viên rộng hơn 5.000 m2 theo phong cách kiến trúc Gothic độc đáo, đậm chất châu Âu.

Nét đặc trưng của kiến trúc Gothic là những vòm cung nhọn và nhiều cửa sổ. Thời gian đã phủ lên nhà thờ lớp rêu phong càng làm tăng sự cổ kính.

Chính giữa nhà thờ là thập tự giá, 2 bên là 2 lầu chuông. Tất cả đều được sơn màu xanh xám, hòa quyện với khung cảnh ruộng vườn cây lá tốt tươi tạo cảm giác đơn sơ và giản dị. Khuôn viên nhà thờ mát mẻ, trong lành, có rất nhiều cây xanh.

Trong khuôn viên nhà thờ có một khu hầm nhỏ nằm trong lòng quả đồi giả. Bên trong hầm có nhiều họa tiết điêu khắc được chạm trổ một cách tinh xảo giống như đang kể lại những câu chuyện về thánh Anrê Phú Yên.

Không chỉ là công trình tôn giáo, nhà thờ Mằng Lăng còn được xem là "bảo tàng sống" của lịch sử chữ Quốc ngữ. Nơi đây đã xác lập kỷ lục là nơi lưu giữ và bảo tồn cuốn kinh thánh "Phép giảng Tám ngày" bằng chữ Quốc ngữ đầu tiên của linh mục Alexandre de Rhodes cho in tại Roma (Ý) năm 1651.

Tác phẩm gồm 319 trang, mỗi trang in hai cột: bên trái là tiếng Latin, bên phải là chữ Quốc ngữ sơ khai.

Cuốn sách "Phép giảng Tám ngày" được lưu giữ tại nhà thờ Mằng Lăng càng làm tăng thêm giá trị lịch sử và văn hóa của công trình này. Nhà thờ Mằng Lăng giờ đây không chỉ đơn thuần là thánh đường mà còn là không gian lưu giữ ký ức chữ viết, một điểm nhấn văn hóa đặc biệt.

Với tuổi đời hơn 130 năm, nhà thờ Mằng Lăng được xếp vào top những nhà thờ lâu đời nhất tại Việt Nam nói chung và Đắk Lắk nói riêng; như một chứng nhân chứng kiến bao biến động lịch sử, thiên tai, chiến tranh của vùng đất này.