Hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng vùng đồng bào dân tộc thiểu số Đắk Lắk gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc: Sức hút từ sự nguyên bản của văn hóa dân tộc, lòng hiếu khách - Đại Biểu Nhân Dân
Du lịch cộng đồng là điểm mạnh của vùng đồng bào dân tộc thiểu số Đắk Lắk vốn có truyền thống văn hóa vô cùng độc đáo. Điều du khách cần chính là sự nguyên bản của văn hóa dân tộc và lòng hiếu khách của bà con buôn làng. Nhiều ý kiến tại Hội nghị chuyên đề của Thường trực HĐND tỉnh cho rằng, cần số hóa toàn bộ di sản âm nhạc thành kho tư liệu số; đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực "thực chiến" ngay tại buôn.
Kiên trì giải thích, phân tích lợi ích thiết thực
Chia sẻ kinh nghiệm phát huy vai trò nghệ nhân, người uy tín trong gìn giữ, trao truyền văn hóa truyền thống và kết nối cộng đồng phát triển du lịch, bà H Yam Bkrông - Nghệ nhân, người uy tín, Nhóm trưởng nhóm Du lịch cộng đồng buôn Tơng Jú, phường Ea Kao cho biết: công tác vận động bà con tham gia là nhiệm vụ then chốt. Ban đầu, không ít hộ dân còn e ngại, chưa hiểu rõ lợi ích của việc tham gia làm du lịch cộng đồng, còn e dè khi tiếp xúc với khách lạ. Tôi cùng các thành viên nòng cốt đã kiên trì đến từng nhà, giải thích, phân tích để bà con thấy được lợi ích thiết thực khi tham gia: vừa gìn giữ được nghề truyền thống của cha ông, vừa có thêm thu nhập ngay tại buôn làng. Tôi cùng Nhóm đã phân công cụ thể cho từng hộ, từng thành viên, tạo sự đồng thuận, gắn kết và phát huy được thế mạnh của từng người, từng gia đình trong cộng đồng.
Đại diện cho bà con Buôn Tuôr chia sẻ về kinh nghiệm xây dựng, vận hành mô hình homestay hiệu quả, bà H Belly Êban, Buôn Tuôr, xã Hòa Phú cho biết: Maison de KaThy (Ngôi nhà của KaThy) là một câu chuyện chứa đựng tình yêu thương và sự kết nối nhân văn sâu sắc. Từ một mái nhà gỗ mang đậm nét kiến trúc Êđê, chúng tôi bắt đầu đón những đoàn khách quốc tế và trong nước. Tại đây, du khách không chỉ lưu trú mà còn được hòa mình vào đời sống mẫu hệ Êđê, tìm hiểu văn hóa qua lời kể của gia đình; trực tiếp trải nghiệm đi xe công nông dạo buôn làng, ra vườn hái rau rừng, quả cà đắng, rang xay cà phê thủ công; trải nghiệm mặc trang phục truyền thống, gùi hàng, trải nghiệm dệt thổ cẩm cùng nghệ nhân trong buôn.
Mô hình này đã chứng minh một điều: du lịch cộng đồng không cần quá xa xỉ. Điều du khách cần chính là sự nguyên bản của văn hóa dân tộc và lòng hiếu khách của bà con buôn làng.
Mở các lớp đào tạo "thực chiến" ngay tại buôn
Du lịch cộng đồng là điểm mạnh của vùng đồng bào dân tộc thiểu số vốn có truyền thống văn hóa vô cùng độc đáo. Gắn kết được hai vấn đề này thành những sản phẩm du lịch đặc trưng, chính là tạo dựng thành công, góp phần nâng cao đời sống đồng bào dân tộc; đồng thời gìn giữ, bảo tồn được di sản văn hóa đại diện cho nhân loại ở Đắk Lắk. Nhấn mạnh nội dung này, chuyên gia nghiên cứu về văn hóa dân tộc thiểu số Linh Nga Niê KĐăm đã đề xuất nhiều giải pháp thiết thực giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống trong phát triển du lịch cộng đồng vùng dân tộc thiểu số tỉnh Đắk Lắk.
Theo đó, sở Văn hóa cần lập kế hoạch trình thông qua một dự án lớn số hóa toàn bộ di sản âm nhạc của hai tộc người chính ở Đắk Lắk là Êđê và Mnông (có thể là cả nhóm Bâhnar, Chăm Hroai ở Phú Yên cũ), lập thành kho tư liệu số. Lập dự án biên soạn lại một số bài dân ca Êđê, Mnông tập huấn cho dàn nhạc dân tộc của các điểm du lịch cộng đồng, kể cả hát dân ca và múa. Mở một số lớp truyền dạy chế tác và trình tấu các nhạc cụ cơ bản của người Êđê, Mnông như Đing Năm, Đing Buôt, M’buốt, Brố, Gong… tại các cơ sở buôn, bon. Đặc biệt là những buôn bon đã là điểm du lịch cộng đồng.
Cùng với đó, Hiệp hội Du lịch tỉnh cần tổ chức các lớp tập huấn về văn hóa Êđê, Mnông cho các hướng dẫn viên, tránh để tình trạng truyền đạt sai về văn hóa; cần có trách nhiệm hơn đối với du lịch vùng dân tộc thiểu số. Xây dựng kế hoạch kết nối phối hợp với các điểm, nhóm để đưa du khách tới với du lịch cộng đồng.
Để du lịch cộng đồng thực sự trở thành sinh kế bền vững, giúp bảo tồn văn hóa Êđê hiệu quả trong giai đoạn 2026 - 2030, từ góc nhìn thực tiễn tại cơ sở, đại diện cho bà con làm du lịch tại Buôn Tuôr, bà H Belly Êban kiến nghị việc tiếp tục duy trì và nâng cấp chính sách hỗ trợ hạ tầng. Theo đó, kiến nghị tỉnh có chính sách ưu tiên đầu tư hạ tầng đồng bộ cho các buôn làm du lịch (như Buôn Tuôr, Buôn Tơng Jú): quy hoạch đường nội buôn xanh - sạch - đẹp, hỗ trợ lắp đặt hệ thống chiếu sáng, biển chỉ dẫn du lịch và công trình vệ sinh đạt chuẩn. Cùng với đó là đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực: thay vì dạy lý thuyết, mong muốn tỉnh mở các lớp đào tạo "thực chiến" ngay tại buôn, dạy giao tiếp ngoại ngữ cơ bản, kỹ năng chế biến món ăn an toàn vệ sinh, kỹ năng phục vụ khách quốc tế và cách truyền thông, quảng bá mô hình trên mạng xã hội.
Bà H Belly Êban cũng kiến nghị cơ chế đặc thù, đơn giản hóa quy trình xét duyệt để các hộ gia đình đồng bào dân tộc thiểu số dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi sửa sang nhà sàn, mua sắm trang thiết bị đón khách. Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch cùng các hiệp hội du lịch hỗ trợ kết nối các doanh nghiệp lữ hành đưa khách về buôn; đồng thời, hỗ trợ buôn làng thành lập Hợp tác xã/Tổ hợp tác du lịch cộng đồng để chia sẻ quyền lợi đều cho người dân.
