Địa phương quyết tâm bảo đảm tiến độ, chất lượng xây trường nội trú vùng biên - Báo Giáo Dục & Thời Đại

Sáng 6/2, Bộ GD&ĐT tổ chức hội nghị trực tuyến về xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS tại các xã biên giới đất liền.

Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng chủ trì hội nghị. Tham dự hội nghị tại điểm cầu Bộ GD&ĐT có đại diện một số bộ, ngành Trung ương và lãnh đạo các vụ, cục, đơn vị chức năng thuộc Bộ GD&ĐT.

Hơn 200 điểm cầu tại địa phương có đại diện lãnh đạo UBND tỉnh, thành phố; lãnh đạo các sở, ngành và các cơ quan liên quan; lãnh đạo UBND 248 xã, phường biên giới và đại diện phòng, ban chuyên môn của các xã, phường; các chủ đầu tư, nhà thầu thi công xây dựng công trình trường phổ thông nội trú xã biên giới.

Địa phương quyết liệt bảo đảm tiến độ và chất lượng

Các địa phương đánh giá cao sự chủ động, quyết liệt của Bộ GD&ĐT trong tổ chức Hội nghị xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS tại các xã biên giới đất liền.

Đây là dịp rà soát toàn diện tình hình, kết quả triển khai nhiệm vụ; trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn; phân tích khó khăn, vướng mắc; đồng thời thảo luận, thống nhất nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm để đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng đầu tư xây dựng và đưa vào vận hành hiệu quả hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới, thực hiện nghiêm túc chủ trương của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm.

Các ý kiến đồng thời đánh giá báo cáo của Bộ GD&ĐT được chuẩn bị công phu, nội dung toàn diện, chi tiết và có chiều sâu; đánh giá sát tình hình, phân rõ từng nhóm địa phương theo tiến độ thi công, chỉ ra cụ thể những địa phương triển khai hiệu quả, địa phương còn gặp khó khăn, làm rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan; đưa khuyến cáo để có giải pháp phù hợp trong thời gian tới. Báo cáo của Bộ cũng rút ra những bài học kinh nghiệm quan trọng; đưa ra phương hướng, giải pháp triển khai tiếp theo và kiến nghị các nội dung cần tiếp tục triển khai thực hiện.

Phát biểu tại hội nghị, ông Thái Văn Thành - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An nhận định, chủ trương xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS tại các xã biên giới đất liền có ý nghĩa và giá trị nhân văn sâu sắc, toàn diện trên các phương diện chính trị, văn hóa và giáo dục, được Nhân dân đồng tình, ủng hộ cao, đặc biệt là đồng bào tại các xã biên giới.

“Chúng tôi ghi nhận và trân trọng cảm ơn Bộ GD&ĐT đã vào cuộc rất kịp thời, quyết liệt, sâu sát, hiệu quả. Dù thời gian triển khai gấp, song Bộ đã sớm giao vốn, chỉ đạo tổ chức thực hiện, ban hành thiết kế mẫu một cách bài bản; đồng thời chủ động tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định và Quy chế tổ chức, hoạt động của trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới, tạo thuận lợi cho địa phương trong quá trình triển khai”, ông Thái Văn Thành cho hay.

Về tình hình triển khai tại địa phương, theo ông Thái Văn Thành, tỉnh Nghệ An đã thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh đối với các dự án trọng điểm, do Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng ban, trong đó có các dự án xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp. Tuy nhiên, tiến độ triển khai tại Nghệ An còn chậm so với yêu cầu.

Chia sẻ cụ thể những khó khăn của địa phương, ông Thái Văn Thành cho biết, những khó khăn này đã được Bí thư Tỉnh ủy và Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo tập trung tháo gỡ. Tỉnh cam kết quyết liệt chỉ đạo, tăng cường kiểm tra hiện trường; thành lập các tổ công tác bám sát công trình, báo cáo hằng ngày, kiểm tra hằng tuần để kịp thời xử lý vướng mắc, bảo đảm tiến độ theo kế hoạch đề ra.

Ông Hoàng Hải Minh - Phó Chủ tịch UBND TP Huế thông tin: UBND thành phố Huế ban hành Kế hoạch số 350/KH-UBND ngày 20/8/2025 về việc triển khai thực hiện đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã A Lưới 1, A Lưới 2, A Lưới 3, A Lưới 4, A Lưới 5; phân công cụ thể nhiệm vụ cho các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân liên quan.

2 dự án đầu tư Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại xã A Lưới 3, Dự án đầu tư Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại xã A Lưới 4 (thuộc danh mục 100 trường) đã triển khai ngày 30/8/2025 và dự kiến hoàn thành trước 30/7/2026.

UBND thành phố đã giao Sở GD&ĐT chủ trì, phối hợp với các đơn vị, địa phương liên quan thống kê hiện trạng số lượng học sinh tiểu học, trung học cơ sở tại các xã biên giới và quy mô phát triển nhằm tính toán cân đối cơ sở vật chất, đội ngũ quản lý, giáo viên, nhân viên,…bảo đảm đáp ứng nhu cầu bán trú, nội trú của học sinh trên địa bàn.

Về công tác chuẩn bị đầu tư xây dựng các trường tại các xã biên giới (còn lại), UBND thành phố Huế đã chỉ đạo rà soát, tính toán kỹ và thống nhất lựa chọn, đề xuất phương án đầu tư các dự án trường học tại mỗi xã nhằm đảm bảo mục tiêu, phù hợp với thực tế, đạt hiệu quả đầu tư.

Báo cáo tình hình triển khai tại địa phương, bà Lê Thị Thanh Xuân - Giám đốc Sở GD&ĐT Đắk Lắk cho biết: UBND tỉnh Đắk Lắk đã chỉ đạo Chủ đầu tư, các sở, ngành của tỉnh, UBND các xã và các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ, với tinh thần trách nhiệm cao nhất, khẩn trương nhất để triển khai lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư. Các dự án đã được tổ chức thẩm định, phê duyệt theo đúng trình tự, quy định của pháp luật.

Trong số 3 dự án khởi công năm 2025, có 1 dự án phải thực hiện công tác đền bù, giải phóng mặt bằng, bồi thường, tái định cư. Với sự chỉ đạo quyết liệt của UBND tỉnh, Tổ chỉ đạo, sự hỗ trợ tích cực của Tổ hỗ trợ và sự đồng thuận của người dân, công tác giải phóng mặt bằng đã được thực hiện đúng quy định, hoàn thành và bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư trước ngày khởi công xây dựng.

Ngay sau khi các dự án được phê duyệt, UBND tỉnh đã giao toàn bộ số vốn được Chính phủ giao kế hoạch năm 2025 cho các dự án. Các nhà thầu đã tích cực triển khai, tăng ca, tăng kíp để đẩy nhanh tiến độ. Đến hết ngày 31/01/2026, số vốn đã giải ngân đạt 31% kế hoạch vốn được giao; đảm bảo khả năng hoàn thành dự án theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ (trước ngày 30/8/2026).

Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Tại Điện Biên, ông Nguyễn Xuân Thuận - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT cho biết: Ngày 27/7/2025, địa phương đã khởi công dự án đầu tư xây dựng Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ Si Pa Phìn.

Ngày 2/11/2025, địa phương khởi công 3 dự án đầu tư xây dựng Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ tại các xã: Sam Mứn, Nà Bủng, Núa Ngam. Ngày 9/11/2025, khởi công 6 dự án đầu tư xây dựng Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ tại các xã: Thanh Nưa, Thanh Yên, Sín Thầu, Quảng Lâm, Nậm Kè, Mường Nhà.

Đến nay, 100% các dự án đã được phê duyệt, hoàn thành công tác lựa chọn nhà thầu tư vấn, xây lắp theo đúng quy định, tổ chức khởi công và thi công xây dựng ngay sau khi khởi công các dự án cơ bản bảo đảm tiến độ theo chỉ đạo của Bộ GD&ĐT và UBND tỉnh Điện Biên.

Chia sẻ bài học kinh nghiệm, ông Nguyễn Xuân Thuận nhấn mạnh, việc triển khai xây dựng trường học tại các xã biên giới chỉ đạt hiệu quả khi có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của cấp ủy Đảng, chính quyền, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Trong đó, cần xác định rõ đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, vừa mang ý nghĩa phát triển giáo dục và đào tạo, vừa góp phần giữ vững quốc phòng, an ninh, ổn định dân cư khu vực biên giới.

Thực tiễn cho thấy, việc khảo sát kỹ lưỡng điều kiện địa hình, địa chất, giao thông, quỹ đất, khả năng mở rộng trong tương lai và sự phù hợp với phân bố dân cư có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả đầu tư. Quy hoạch trường học cần gắn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương, bảo đảm thuận lợi cho học sinh đến trường, đồng thời phát huy lâu dài công năng của công trình.

Thiết kế, quy mô và hạng mục đầu tư cần phù hợp với điều kiện khí hậu, tập quán sinh hoạt, nhu cầu học tập và nội trú của học sinh. Ngoài phòng học, cần quan tâm đầy đủ đến khu nội trú, bếp ăn, công trình phụ trợ, hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan, bảo đảm điều kiện sinh hoạt, học tập an toàn, bền vững.

Việc xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, nhất là vai trò của chủ đầu tư, các sở chuyên ngành và chính quyền cấp cơ sở giúp quá trình triển khai được thông suốt, hạn chế chồng chéo, kéo dài thủ tục. Đồng thời, cần duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Công tác quản lý dự án phải được thực hiện nghiêm túc, tuân thủ đúng quy định của pháp luật, bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn. Cùng với đó, cần tăng cường giám sát, kiểm tra, công khai, minh bạch trong quá trình triển khai nhằm phòng ngừa sai sót, lãng phí.

“Bài học quan trọng là không chỉ dừng lại ở xây dựng công trình, mà cần đồng thời chuẩn bị đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và các điều kiện bảo đảm cho hoạt động nội trú. Việc bố trí, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ phù hợp sẽ quyết định hiệu quả khai thác, sử dụng công trình sau khi hoàn thành”, ông Nguyễn Xuân Thuận cho hay.

Thực tiễn triển khai, nhiều bài học kinh nghiệm được tỉnh Đắk Lắk rút ra. Theo đó, bài học đầu tiên là xác định rõ tầm quan trọng, ý nghĩa nhân văn sâu sắc của chủ trương đúng đắn, hợp lòng dân của Đảng, Nhà nước; bám sát các yêu cầu tại Thông báo Kết luận 81 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 298 của Chính phủ và các văn bản có liên quan để xác định yêu cầu, nhiệm vụ, quyết tâm chính trị để tập trung triển khai thực hiện.

Thứ hai là sự chỉ đạo triển khai thực hiện tập trung, quyết liệt, sâu sát, hiệu quả ngay từ đầu của lãnh đạo tỉnh, cụ thể là Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh. Cùng với đó là sự phối hợp chặt chẽ, phân công rõ nhiệm vụ giữa các cấp chính quyền, các sở, ngành, đơn vị quân đội và tăng cường truyền thông, tranh thủ sự đồng thuận của nhân dân khu vực biên giới để đẩy nhanh tiến độ.

Công tác khảo sát vị trí xây dựng, xác định quy mô đầu tư, đề xuất cơ chế triển khai, tổng mức đầu tư được triển khai chặt chẽ, phù hợp với điều kiện thực tế của địa bàn đã giúp rút ngắn thủ tục hành chính, giảm kinh phí giải phóng mặt bằng, tránh lãng phí trong đầu tư xây dựng.

Cuối cùng, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, tư vấn, hỗ trợ, kịp thời tháo gỡ khó khăn vướng mắc, kịp thời điều chỉnh cách làm; thường xuyên đôn đốc, thực hiện nghiêm túc chế độ báo cáo theo quy định giúp đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Tháo gỡ để đầu tư đồng bộ, vận hành bền vững trường nội trú biên giới

Sở GD&ĐT TP Huế đề nghị Bộ GD&ĐT chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương liên quan thẩm định, thống nhất và ban hành bộ chữ viết chuẩn đối với các tiếng dân tộc thiểu số Pakô - Tà Ôi, Cơ Tu; xây dựng chương trình, tài liệu bồi dưỡng thống nhất và mở các khóa đào tạo, bồi dưỡng giáo viên dạy tiếng dân tộc thiểu số tại các cơ sở đào tạo sư phạm, làm cơ sở cho công tác giảng dạy, cấp chứng chỉ, sử dụng lâu dài.

Sở GD&ĐT TP Huế cũng mong muốn Bộ GD&ĐT ban hành cơ chế đặc thù cho phép địa phương đào tạo nghiệp vụ sư phạm ngắn hạn và cấp chứng nhận phù hợp đối với người am hiểu sâu sắc ngôn ngữ, văn hóa dân tộc thiểu số; đồng thời cho phép áp dụng cơ chế linh hoạt trong tuyển dụng, hợp đồng thỉnh giảng, chế độ đãi ngộ đối với nghệ nhân, người có uy tín, cán bộ biết tiếng dân tộc thiểu số nhằm khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, nâng cao hiệu quả giảng dạy.

Tại Đắk Lắk, Giám đốc Sở GD&ĐT Lê Thị Thanh Xuân đề nghị Bộ GD&ĐT, Bộ Tài chính tham mưu Chính phủ bố trí bổ sung từ nguồn vốn ngân sách Trung ương trong năm 2026 cho tỉnh Đắk Lắk để đầu tư hoàn thành các dự án đã khởi công năm 2025, đảm bảo cơ sở vật chất các trường được đầu tư xây dựng đồng bộ, hiện đại, đầy đủ công năng với các phân khu chức năng chính theo đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Thông báo số 81-TB/TW và của Chính phủ tại Nghị quyết 298.

Về chế độ làm việc, định mức lao động, bố trí vị trí việc làm, Sở GD&ĐT Đắk Lắk đề xuất ban hành định mức 1 giáo viên/20 học sinh nội trú; ưu tiên biên chế giáo viên biết tiếng dân tộc thiểu số. Về chính sách tiền lương, các loại phụ cấp, phụ cấp đặc thù đối với giáo viên, nhân viên trường phổ thông dân tộc nội trú: Tăng phụ cấp đặc thù 50% lương, hỗ trợ ăn ở cho giáo viên công tác ở vùng biên.

Sở GD&ĐT Điện Biên thì đề nghị Bộ GD&ĐT thống nhất với Bộ Tài chính cho phép điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư cho 9 dự án đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh khởi công trong năm 2025, để đảm bảo đầu tư đồng bộ, đầy đủ các hạng mục theo thiết kế mẫu do Bộ Xây dựng ban hành.

Hiếu Nguyễn