Công an Đắk Lắk đưa AI hỗ trợ pháp luật tới học sinh, sinh viên - Báo Giáo Dục & Thời Đại
Ứng dụng web do Phòng An ninh chính trị nội bộ (Công an Đắk Lắk) xây dựng giúp học sinh, sinh viên tìm hiểu pháp luật qua tình huống thực tế.
Đưa tình huống học đường vào nội dung tuyên truyền
Bị đe dọa trong nhóm chat, chứng kiến một vụ bạo lực học đường hay nhận lời rủ rê sử dụng chất cấm, học sinh sinh viên (HSSV) cần biết mình nên làm gì trước tiên. Nhưng giữa hàng loạt kết quả tìm kiếm và những câu trả lời do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, không phải thông tin nào cũng đúng, dễ hiểu và phù hợp với tình huống các em đang gặp.
Từ thực tế đó, Phòng An ninh chính trị nội bộ (PA03), Công an tỉnh Đắk Lắk xây dựng ứng dụng web “Trợ giúp pháp lý cho học sinh, sinh viên”. Công cụ được thiết kế giúp HSSV bắt đầu bằng một câu hỏi gần với đời sống, tìm hiểu quy định liên quan và xem nguồn thông tin trước khi quyết định cách ứng xử.
Quá trình thực hiện nhiệm vụ trong 8 tháng đầu năm 2026, PA03 đã tham mưu, phối hợp tổ chức 4 buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật với 1.350 người tham dự. Qua đây HSSV nhận diện nguy cơ, trao đổi trực tiếp với cán bộ tuyên truyền và tiếp cận những kiến thức cần thiết để tự bảo vệ.
Tuy nhiên, câu hỏi của người học không dừng lại khi buổi tuyên truyền kết thúc. Các em có thể cần tìm lại thông tin vào một thời điểm khác, khi chính mình hoặc bạn bè gặp chuyện. Trong khi đó, tài liệu và bài đăng nằm ở nhiều nơi; người học khó tìm nhanh nội dung phù hợp, còn cán bộ tuyên truyền phải dành thời gian tổng hợp, kiểm tra và cập nhật nguồn.
Theo Thượng tá Lê Văn Mạnh, Phó trưởng Phòng PA03, ứng dụng web là sáng kiến của đơn vị về chuyển đổi số trong cải cách hành chính, nhằm hỗ trợ công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho HSSV. Việc sử dụng AI để giải đáp tình huống hướng tới giúp các em nhận diện sớm nguy cơ, biết cách tìm hỗ trợ. Qua đó góp phần phòng ngừa bạo lực học đường, việc sử dụng chất cấm và các hành vi vi phạm pháp luật.
“Điểm xuất phát của ứng dụng là câu hỏi mà học sinh có thể tự đặt ra: Bị bạn đe dọa qua tin nhắn thì xử lý thế nào? Thấy một cuộc hẹn đánh nhau, em nên báo cho ai? Nếu bị yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân qua đường link lạ, làm sao nhận biết rủi ro? Cách đặt vấn đề từ tình huống giúp kiến thức pháp luật bớt xa lạ với đời sống học đường”, Thượng tá Mạnh nêu.
Một điểm đáng chú ý của ứng dụng là tiện ích trong tra cứu các văn bản pháp luật chính thống, gắn với môi trường giáo dục. HSSV có thể tìm kiếm bằng từ khóa tiếng Việt có dấu hoặc không dấu, theo chủ đề hay tình huống đang gặp; từ đó tiếp cận nội dung dễ hiểu và kiểm tra nguồn văn bản được dẫn.
Nội dung được thiết kế gồm ví dụ, thông tin xử lý mang tính tham khảo, cách khắc phục và hành động an toàn. Người học cũng có thể tiếp cận câu hỏi trắc nghiệm, trò chơi nhập vai tình huống; mã QR giúp mở nhanh ứng dụng để xem lại nội dung sau buổi tuyên truyền.
Câu trả lời của AI cần có căn cứ
Việc đưa AI vào tuyên truyền pháp luật cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ. Một câu trả lời trôi chảy nhưng dẫn sai quy định, tự nêu mức xử phạt hoặc bỏ qua chi tiết quan trọng có thể khiến người học hiểu nhầm và xử lý tình huống không phù hợp.
Do đó, ứng dụng web của PA03 được thiết kế để ưu tiên nội dung đã được biên tập, xuất bản và nguồn văn bản pháp luật có thể truy xuất. Khi dữ liệu chưa đủ, công cụ phải trả lời theo hướng thận trọng, không tự tạo điều luật, mức phạt hay đường dẫn. Câu trả lời vì thế cần đi kèm căn cứ để người dùng có thể mở ra kiểm chứng.
Đặc biệt, chức năng phân quyền, kiểm soát nội dung trước khi xuất bản, lưu nhật ký thay đổi và rà soát liên kết nguồn đều do quản trị web chịu trách nhiệm. Đây là những khâu cần thiết vì văn bản pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung; một nội dung từng đúng cũng có thể không còn phù hợp để hướng dẫn cho tình huống mới.
Ứng dụng còn được thiết kế để hướng dẫn người dùng tìm đúng cơ quan có thẩm quyền và hỗ trợ soạn đơn tố giác theo biểu mẫu.
“Tuy nhiên, câu trả lời tự động chỉ nên được hiểu là thông tin giáo dục, hướng dẫn ban đầu. Với vụ việc cụ thể, học sinh cần trao đổi với cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan chức năng”, vị cán bộ này phân tích.
Nền tảng web đang trong quá trình thử nghiệm mở rộng chủ đề để phục vụ hoạt động tuyên truyền tại cơ sở giáo dục và địa phương. Do đó, đại diện PA03 cho biết thêm, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp đánh giá qua trải nghiệm của chính HSSV để hệ thống hoàn thiện hơn.
Bởi, một ứng dụng không thể thay thế sự đồng hành của gia đình, nhà trường và lực lượng chức năng. Nhưng nếu giúp học sinh dừng lại trước một lời rủ rê nguy hiểm, hỏi đúng nơi khi bị đe dọa và kiểm chứng trước khi tin câu trả lời của AI, công cụ đã góp thêm một cách đưa giáo dục pháp luật vào đời sống hằng ngày.
