Bỏ phố, phục dựng nhà sàn cũ, chàng trai Mnông thành 'người có uy tín' ở tuổi 25 - Báo VTC News

Ở tuổi 25, chàng trai Đắk Lắk không chỉ khởi nghiệp thành công mà còn trở thành một trong những gương mặt thanh niên tiêu biểu được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tuyên dương là “người có uy tín” trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2025.

Quay về buôn làng làm du lịch kiểu mới

Giữa xu hướng nhiều người trẻ rời quê lên phố tìm cơ hội lập nghiệp, Y Sôl Sruk - chàng trai Mnông tại Đắk Lắk lại chọn con đường ngược dòng. Anh trở về để "gõ cửa" quá khứ, đánh thức những giá trị văn hóa bản địa đang dần mai một và biến chúng thành nguồn nội lực mạnh mẽ cho du lịch cộng đồng.

Một sáng mùa khô Tây Nguyên, không khí trong lành, mặt trời dát vàng trên mỗi cung đường. Bảng hiệu với dòng chữ trắng Y Sôl House nổi bật trên thanh gỗ ẩn mình dưới những tán lá xanh ngắt. Bước qua cánh cổng gỗ đơn sơ, khung cảnh an lành ngay từ cái nhìn đầu tiên. Những căn nhà sàn độc đáo theo kiến trúc truyền thống của người Mnông nằm yên bình bên hồ Lắk.

Trên hiên nhà sàn, chàng trai Y Sôl Sruk cười tươi. Đôi mắt đen tròn ẩn dưới hàng mi cong vút, giọng nói trầm ấm vang lên: "Chào mừng anh chị ghé chơi nhà của người Mnông mình! Cứ thong thả ngồi chơi, hít hà cái mùi gió hồ Lắk cho nhẹ lòng, rồi mình cùng trải nghiệm văn hóa, uống chén rượu cần, nghe chuyện buôn làng nhé!" - đôi mắt ấy, giọng nói ấy và cả cái nắm tay nồng hậu kia chính là một "lời chào di sản" của đồng bào Mnông được gìn giữ qua bao đời nay.

Sự nhiệt tình, hiếu khách của Y Sôl đã vô hình trung xóa tan khoảng cách giữa chủ và khách. Trong không gian tĩnh lặng, Y Sôl bắt đầu trải lòng về hành trình từ một chàng trai bôn ba nơi phố thị trở về "đánh thức" vẻ đẹp của buôn làng mình - một hành trình không chỉ có hoa hồng mà còn thấm đẫm mồ hôi và những trăn trở của một người con nặng lòng với cội nguồn...

Sinh ra và lớn lên tại buôn Cuôr Tak, xã Yang Tao, huyện Lăk (nay là xã Liên Sơn Lắk, tỉnh Đắk Lắk) vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, ngay sau khi tốt nghiệp THPT, Y Sol bôn ba khắp nơi tìm việc đỡ đần gia đình. Nhưng càng đi xa, Y Sôl càng nhận ra điều khiến mình day dứt nhất lại chính là buôn làng.

Sau thời gian làm việc cho một công ty du lịch, anh nhận thấy quê hương mình sở hữu rất nhiều tiềm năng: hồ Lắk rộng lớn, cảnh quan nguyên sơ, những ngôi nhà sàn cổ, không gian văn hóa cồng chiêng và nếp sinh hoạt truyền thống của người Mnông vẫn còn được lưu giữ khá đậm nét.

“Tại sao mình không kể câu chuyện của chính quê hương mình?”, suy nghĩ đó khiến Y Sôl quyết định trở về. Năm 2020, giữa thời điểm dịch COVID-19 bùng phát, anh bắt đầu khởi nghiệp với mô hình du lịch cộng đồng mang tên Y Sôl House.

Khác với nhiều mô hình du lịch chạy theo xu hướng hiện đại hóa, Y Sôl chọn cách giữ gần như nguyên vẹn không gian truyền thống của người Mnông. Anh đi khắp các buôn làng tìm mua những căn nhà sàn cũ bị bỏ hoang rồi phục dựng lại. Từ cầu thang gỗ, cột nhà, mái lợp cho đến vật dụng sinh hoạt đều được giữ theo lối kiến trúc bản địa.

Không gian lưu trú của Y Sôl House nằm bên hồ Lắk, giữa những hàng cây xanh và khung cảnh yên bình đặc trưng của Tây Nguyên. Theo Y Sôl, muốn làm du lịch bền vững thì trước hết phải giữ được “cái gốc” văn hóa.

"Chỉ người bản địa mới có lợi thế kể được câu chuyện của chính quê hương mình một cách xúc cảm nhất"

Y Sôl House

Logic trong cách làm của Y Sôl rất rõ ràng: Muốn làm du lịch bền vững, trước hết phải bảo tồn được cái gốc. Anh tự học cách đánh cồng chiêng, học cách chế biến món ẩm thực của người Mnông, học chụp ảnh, theo cha đưa voi lên rừng và trải nghiệm cách làm gốm của nghệ nhân trong buôn, học cách kể chuyện văn hóa, và đặc biệt là biến những vật dụng sinh hoạt thường ngày của bà con như chiếc ché rượu cần, cái gùi, bộ đan lát,... thành những "nhân vật chính" trong câu chuyện du lịch của mình.

Không gian Y Sôl House không chỉ là nơi lưu trú, mà là một bảo tàng sống, nơi mỗi góc nhỏ đều thì thầm kể về đời sống của người Mnông bao đời nay. Chính sự kiên định này đã giúp anh vượt qua những ngày tháng khó khăn nhất của đại dịch, biến thách thức thành thời gian chuẩn bị nội lực để bùng nổ khi du lịch mở cửa trở lại.

Sau hơn 2 năm đi vào hoạt động, nhiều gia đình trong buôn thấy mô hình du lịch của Y Sôl khả thi, họ dần ủng hộ hướng đi của chàng trai. Đến nay Y Sôl đã phối hợp các hộ dân trên địa bàn xã tổ chức các tour du lịch đưa du khách đến các buôn làng trải nghiệm làng nghề truyền thống, khám phá thiên nhiên. Các tour trải nghiệm của Y Sôl được nhiều du khách trong và ngoài nước yêu thích, chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội.

Điểm khác biệt lớn nhất tạo nên uy tín của Y Sôl Sruk chính là tư duy làm du lịch gắn liền với đạo đức và sự tử tế đối với thiên nhiên. Trong bối cảnh du lịch cưỡi voi tại Đắk Lắk đang đứng trước những luồng ý kiến trái chiều về quyền động vật, Y Sôl đã tiên phong chuyển đổi sang mô hình "du lịch thân thiện". Anh quan niệm voi không phải là công cụ lao động hay phương tiện vận tải, mà là những người bạn của buôn làng cần được tôn trọng và chữa lành.

Câu chuyện về chú voi Kham Sen (34 tuổi) của gia đình anh là ví dụ điển hình cho sự thay đổi tư duy này. Thay vì khai thác sức lao động của Kham Sen để chở khách lấy tiền, Y Sôl chấp nhận đưa voi về rừng, thay phiên nhau chăm sóc và tạo ra các "tour trị liệu". Tại đây, du khách được đi dạo cùng voi dưới bóng mát của tán rừng, cho voi ăn, chụp ảnh cùng voi trong trạng thái tự nhiên nhất và lắng nghe những câu chuyện cảm động về mối quan hệ giữa người nài voi với con vật yêu quý.

Không dừng lại ở việc làm giàu cho bản thân, Y Sôl Sruk đã thể hiện vai trò của một thủ lĩnh thanh niên khi thực hiện chiến lược "chia sẻ lợi ích". Anh hiểu rằng một cánh én chẳng thể làm nên mùa xuân, và du khách cũng chẳng muốn đến một nơi mà chỉ có duy nhất một điểm dừng chân. Từ đó, anh bắt đầu liên kết với các hộ dân trong buôn để xây dựng một chuỗi giá trị du lịch khép kín.

“Một trái tim không làm lay động được cả cộng đồng, chỉ có chính chúng ta - người bản địa mới kể được câu chuyện của chính chúng ta”, anh Y Sôl bộc bạch.

Y Sôl vận động bà con giữ gìn nghề gốm thủ công, nghề đan lát truyền thống và thành lập các đội văn nghệ cồng chiêng. Khi có đoàn khách lớn, anh phân chia công việc: hộ thì lo phần ẩm thực với những món ăn bản địa đặc trưng như gà nướng bản Đôn, cơm lam, rượu cần; hộ thì đảm nhận phần biểu diễn nghệ thuật; hộ thì hướng dẫn khách tham quan trải nghiệm sản xuất nông nghiệp.

Cách làm này không chỉ tạo ra việc làm ổn định cho hàng chục đoàn viên thanh niên và phụ nữ địa phương với mức thu nhập từ 4,5 đến 5 triệu đồng mỗi tháng, mà còn gắn kết cộng đồng, giúp bà con thấy được giá trị kinh tế trực tiếp từ việc bảo tồn văn hóa dân tộc.

Nhiều người hỏi chàng trai Mnông rằng, nơi đây có gì để anh bám buôn làng, gìn giữ những hiện vật và phong tục tập quán của đồng bào mình. Anh trả lời, chỉ có đam mê mãnh liệt và một trái tim nóng luôn thôi thúc. Ước mơ một ngày nào đó thế hệ trẻ như anh vẫn được sống hòa vào những lễ hội buôn làng và được nghe những thanh âm đầy tâm sự của ông cha; tiếng cồng chiêng vang lên khi có dịp mừng nhà mới, lễ rước rể về nhà vợ, cúng sức khỏe cho voi…

“Người uy tín” kiểu mới của buôn làng

Điều đáng chú ý ở Y Sôl không chỉ nằm ở câu chuyện khởi nghiệp. Bên cạnh làm du lịch, Y Sôl Sruk còn mở lớp dạy tiếng Anh miễn phí cho trẻ em trong vùng.

Ba buổi mỗi tuần, căn nhà nhỏ trong khu du lịch lại rộn ràng tiếng học bài của trẻ nhỏ. Theo anh, việc học ngoại ngữ không chỉ giúp các em có thêm cơ hội trong tương lai mà còn giúp thế hệ trẻ tự tin giới thiệu văn hóa dân tộc mình với du khách.

Đại diện Đoàn xã Liên Sơn Lắk nhận xét Y Sôl là gương thanh niên tiêu biểu về tinh thần tự học và khởi nghiệp. Ngoài vận hành mô hình du lịch, anh còn tự học thêm tiếng Anh, kỹ năng quản trị, kế toán và sử dụng mạng xã hội để quảng bá hình ảnh quê hương.

Năm 2025, Y Sôl Sruk được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tuyên dương là thanh niên tiêu biểu, người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Ở tuổi 25, anh đang trở thành cầu nối giữa thế hệ trẻ với văn hóa truyền thống của người Mnông. Từ những căn nhà sàn cũ, tiếng cồng chiêng bên hồ Lắk đến lớp học tiếng Anh miễn phí cho trẻ em buôn làng, hành trình của Y Sôl cho thấy một cách gìn giữ văn hóa rất khác: không đóng khung trong bảo tàng, mà đưa văn hóa sống cùng đời sống hiện đại.

Khi hoàng hôn buông xuống mặt hồ Lắk, tiếng chiêng lại vang lên giữa buôn làng, còn Y Sôl Sruk tiếp tục kể câu chuyện về quê hương mình cho những vị khách phương xa. Với chàng trai Mnông ấy, giữ văn hóa không phải là níu kéo quá khứ, mà là tìm cách để buôn làng bước tiếp vào tương lai bằng chính bản sắc của mình.

An YênAn Yên